W tym roku mija 80 rocznica wybuchu II wojny światowej. Rocznica „okrągła”, skłaniająca do refleksji, bowiem  ziemia augustowska w wiano II wojny światowej wniosła wielką daninę krwi.
Okupanci, najpierw sowiecki, potem niemiecki i znowu sowiecki prowadzili politykę eksploatacji, eksterminacji, wyniszczenia naszego narodu. Były trzy wielkie sowieckie deportacje na „nieludzką ziemię”, następny okupant na roboty przymusowe wywiózł kwiat naszej młodzieży. Były niemieckie i sowieckie aresztowania za współpracę z podziemiem niepodległościowym, okrutna rzeczywistość obozów koncentracyjnych bądź łagrów. Na terenie powiatu augustowskiego miały miejsce publiczne egzekucje, pacyfikacje całych wsi.
Część żołnierzy walczących w kampanii wrześniowej 1939 r. znalazła się w obozach jenieckich. Powstały Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, w których szeregach walczyło wielu naszych rodaków, pochodzących z Augustowszczyzny.
Warto zadbać o pamięć o tych wydarzeniach i o ludziach biorących w nich udział.

Odchodzą na „wieczną wartę” kolejni świadkowie tamtych lat. Krąg osób, które można wypytać o te bolesne i dramatyczne wydarzenia, z roku na rok zmniejsza się.

W związku ze zbliżającą się 80-tą rocznicą wybuchu wojny zgłaszamy postulat: POLICZMY STRATY!
Straty najboleśniejsze – osobowe.

Pozbierajmy rozproszone informacje spisane i „mówione”, dotyczące mieszkańców Augustowa i powiatu augustowskiego z lat 1939 – 1945
i dramatycznych lat powojennych. Na naszej ziemi ostatni partyzant antykomunistycznego podziemia został zabity w obławie KBW, PUBP i MO jesienią 1954 r. Przywróćmy pamięć o tych bolesnych wydarzeniach, niech wejdą w krwioobieg współczesnej historii.
Dostępne dziś dane trzeba i jeszcze można uzupełnić, zweryfikować. Wykorzystajmy wiedzę żyjących świadków historii.

Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie z należną powagą inicjuje tę akcję, czyniąc ją otwartą. Prosimy o informacje, nawet szczątkowe, prosimy o opracowania, które opublikujemy.
Z naszej strony wykorzystamy istniejące publikacje oraz źródła z zasobu archiwalnego klubu, który powstał w procesie różnorodnych inicjatyw podejmowanych od 2006 r. Będziemy poszukiwać też nowych. Widzimy wielką potrzebę inicjowania kolejnych akcji nagrywania świadków historii, zbierania i dokumentowania rodzinnych zasobów fotograficznych. Ocalmy je od zapomnienia. Naprawdę warto.

Na początek zamieszczamy opracowaną przez Zbigniewa Kaszleja listę osób związanych z powiatem augustowskim, o których pozyskaliśmy informacje, że byli więźniami obozów koncentracyjnych. Znajdują się na niej zarówno Ci, którzy tam zginęli, jak i Ci, którzy życie ocalili. Jest też kategoria więźniów obozów, których losów nie znamy. Może odnajdziecie Państwo na tej liście bliskich, krewnych, znajomych? Prosimy – uzupełnijcie te często szczątkowe informacje.

Prezentujemy 138 nazwisk. Mamy świadomość, że mieszkańców naszej ziemi więzionych w obozach koncentracyjnych było dużo więcej. Po lekturze tej listy sami Państwo zauważycie, że jest ona niepełna, konieczne są uzupełnienia, dopiski. Być może znajdują się na niej też osoby błędnie przypisane do tej kategorii – czekamy na sprostowania.
Wykaz nasz zawiera podstawowe dane osobowe (imię i nazwisko, data urodzenia, imiona rodziców, miejsce zamieszkania) oraz szczątkowe dane dotyczące działalności, bądź przetrzymywania w więzieniach i obozach koncentracyjnych. Zapraszamy więc do współpracy przy jego uzupełnianiu.

Więźniowie obozów koncentracyjnych
z powiatu augustowskiego.


Informacje pochodzące z archiwum Zbigniewa Kaszleja, uzupełnione o dane znajdujące się na portalu www.straty.pl.

  1. Barszczewska Eugenia, ur. 1.06.1919 r., c. Stanisława i Julianny, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944), Flossenbürg (1945).
  2. Barszczewski Wacław, ur. 12.04.1924 r., s. Wincentego i Emilii, zam. Krasne.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof (15.10.1942 – 5.02.1944 r.). Mauthausen 14.03.1944 – 9.05.1945), zmarł 31.03.2005 r.
  3. Barszczewski Stanisław, ur. 27.01.1882 r., Krasne
    Obóz koncentracyjny Stutthof od 5.02.1944 r., pobyt w szpitalu 12.11.1944 r., zmarł w obozie 20.11.1944 r.
  4. Berner Antoni, ur. 23.09.1928 r., zam. Wólka Karwowska, s. Bronisława i Marianny.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944), Gross-Rosen (1944-1945), Mittelbau (1945).
  5. Białous Józef, s. Jana i Władysławy, ur. 14.01.1928 r., zam. Wyżarne, zmarł 10.02.1999 r.
    Obóz koncentracyjny Auschwitz (04.1944-01.1945).
  6. Bielewicz Romuald, ur. 2.02.1908 r., Rzepiski, s. Ludwika Obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r., nr 34627, zginął w 1944 r.
  7. Bujnowski Stanisław, ur. 15.05.1920 r., Kolnica.
    Obóz koncentracyjny Stutthof od. 9.05.1944 r., nr 34620.
  8. Choćko Izydor, ur. 10.04.1924 r., Kolnica.
    Obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r., nr 34618.
  9. Chodacz Marianna z d. Orłowska, ur. 15.08.1927 r., Kosmowo, c. Adama i Weroniki, zam. Augustów.
    Robotnik przymusowy (01.1941 – 01.1945 – Miłoszewiec), obóz koncentracyjny (01.11.1940).
  10. Chmielewski Stanisław , ur. 13.10.1900 r., Rutki Nowe, s. Michaela, zam. Rutki Nowe.
    Obóz koncentracyjny w Stutthofie od 15.07.1944 r., nr obozowy 44655, pobyt w szpitalu 10.10.1944 r.
  11. Citko Maria, ur. 17.01.1925 r. c. Stanisława i Antoniny, zam. Lipsk.
    Obóz koncentracyjny: Majdanek  (1943 – 1944), Ravensbrück (1944), Buchenwald (1945).
  12. Dabkiewicz Józef, ur. 10.02.1892 r., Jodyszki
    Obóz koncentracyjny: Stutthof od 14.04.1944 r. nr 33993, Natzweiler od 29.09.1944 r., nr 41228, zginął w 1945 r.
  13. Duba Antoni, ur. 26.05.1903 r., Rutki Nowe
    Obóz koncentracyjny: Stutthof Allenstein od 15.07.1944 r., nr 44636, Natzweiler od 29.09.1944 r., nr 41236, zamordowany 15.10.1944 r.
  14. Godecki Tadeusz, nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej w Augustowie. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego, gdzie zginął zamordowany.
  15. Hermanowicz Adolf, ur.  18.04.1872 r.,
    Obóz koncentracyjny Stutthof , nr 31382, od dnia 5.02.1944 r., pobyt w szpitalu 9.06.1944 r.
  16. Janewicz Romuald s. Ludwika i Franciszki, ur. 12.11.1912 r., Kopiec, zmarł 10.08.2001 r.
    Więzienie w Augustowie (1943), obozy koncentracyjne: Majdanek (1943-1944), Gross-Rosen (1945), Meissen (1945), Zittau (1945).
  17. Janik Marian, ur. 10.02.1915 r., s. Macieja i Kazimiery, zam. Augustów, zmarł 12.08.2004 r.
    Wojna obronna 1939 r. Obozy koncentracyjne: Buchenwakd (od 26.09.1944), Natzweiler ((1944), Mittelbau (1945), zwolniony 1.05.1945 r.
  18. Jarocki Jan, ur. 11.04.1921 r., Bojary ZSRR, s. Aleksandra i Teofilii, zam. Augustów.
    Robotnik przymusowy w latach 1941 – 43, więzienie w latach 1943 – BARTEN, obóz koncentracyjny Stutthof nr obozowy 24772 (28.08.1943 – 3.02.1944 r.), zmarł 1.12.1993 r.
  19. Jasionek Stanisława, ur. 12.12.1898 r., Jeziorki, c. Mateusza i Marianny, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944-45), Flossenbürg (1945), zmarła 25.08.1995 r.
  20. Jaworowska Janina, ur. 27.10.1920 r.,
    Obóz koncentracyjny Ravensbrück od 15.12.1943 r., nr 25552, zginęła dnia 14.09.1944 r.
  21. Jaworowski Czesław, s. Jana i Aleksandry, ur. 3.07.1917 r., Reszki, zam. Augustów. 
    Obóz koncentracyjny Stutthof,  nr obozowy 44604, pobyt w szpitalu obozowym 24.10.1944 r. (15.07.1944- 04.1945), zmarł 28.03.1993 r.
  22. Jaworski Ludwik, ur. 21.08.1896 r., Wonlencin, pow. Lipno.
    Od 1935 r. nauczyciel w Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie. Po 24 września 1939 r. zastępca dyrektora białoruskiej dziesięcioletniej szkoły ogólnokształcącej. W okresie okupacji był aresztowany (15 czerwca 1944 r.) i znalazł się w obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen, gdzie doczekał się wyzwolenia przez żołnierzy angielskich (15 kwietnia 1945 r.). Pracował jako nauczyciel w Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie, a w 1947 r. został dyrektorem tej szkoły. Od 1950 r. pełnił funkcję dyrektora Liceum Pedagogicznego. Zmarł 12 grudnia 1986 r.
  23. Jegliński Franciszek, ur. 19.12.1919 r., Małe Łopie, s. Pawła i Kazimiery, zam. Augustów. 
    Żołnierz AK, aresztowany 1.11.1942 r. przez Niemców, więziony w Kownie, skąd został zwolniony 1.02.1943 r., robotnik przymusowy w Prowieniszkach. Według innej informacji, że od 1.02.1943 r. osadzony w obozie koncentracyjnym – do 1.07.1944 r., zmarł 7.05.2007 r.
  24. Karczewski Władysław, ur. 25.02.1910 r.  w Jastrzębnej, s. Stanisława i Marianny, zam. Lipsk, zmarł 23.10.1993 r.
    Aresztowany w Jastrzębnej jako zakładnik, obóz koncentracyjny Gross-Rosen (1944-45).
  25. Karp Władysław, s. Jana i Konstancji, ur. 4.08.1920 r., Krasnoborki, zmarł 24.07.2002 r.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof (1944-45), obóz polski w Hoje Moen 20.02.1945, Prinz Christian 29.12.1945 r.
  26. Klebanowski Antoni, ur. 23.01.1910 r., Żarnowo,
    Obóz koncentracyjny Stutthof, nr 34014 od dnia 14.04.1944 r., Natzweiler od dnia 3.05.1944 r., nr 14013, data śmierci 27.07.1944 r.
  27. Klejps Henryk, s. Antoniego i Kamili, ur. 9.11.1924 r., Dalny Las, gajowy, zmarł 16.06.1993 r.
    Obóz koncentracyjny Stutthof (1944), Neuengamme (1945).
  28. Kłoczko Jan, ur. 30.06.1914 r., Jaśki, s. Stanisława i Marianny, zam. Augustów, nauczyciel, uczestniczył w wojnie obronnej 1939 r. jako zastępca dowódcy plutonu ckm w stopniu podchorążego. Aresztowany 22.04.1940 r. przez gestapo i więziony w obozach koncentracyjnych: Działdowo, Oranienburg, Mauthausen – Gusen do 5.05.1945 r. Po powrocie do Augustowa nauczyciel i dyrektor Zasadniczej Szkoły Zawodowej. Zmarł 2.11.1995 r.
  29. Kłosowski Zygmunt, ur. 1.02.1900 r., Zawady, s. Stanisława i Józefy, ps. „Żelazny”, sierżant, komendant posterunku policji w Hołynce.
    Aresztowany w styczniu 1943 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r. nr. 34575, zginął w czasie ewakuacji obozu w 1945 r.
  30. Koniecko Longina z d. Wiecierzyńska, ur. 21.12.1914 r. Augustów, c. Szczepana i Elżbiety, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944) i Buchenwald k-do Leipzig (1944-45), Ravensbrück (1945), zmarła 14.01.1991 r.
  31. Koniecko Wojciech, ur. 23.04.1904 r. Reszki, mąż Leokadii Cecylii z d. Szurant.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof od 15.07.1944 r., nr 44642, Natzweiler od 29.09.1944 r. Wg USC Rajgród zmarł w obozie w Stutthofie – urzędowa data 9.05.1946 r. 
  32. Kotarski Stanisław, ur. 21.12.1907 r., Janówka.
    Obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r., nr 34619.
  33. Krysiuk Janina z d. Kurpiejewska, ur. 3.01.1923 r., c. Franciszka, zam. Krasne.
    Obóz koncentracyjny (10.1943 – 04.1945 r.). 
  34. Litewski Wojciech, ur. 19.04.1894 r., Raciąż,
    Miejsce zamieszkania przed zatrzymaniem: Schröttersburg (Płock). Obóz koncentracyjny Auschwitz, nr 4248/1941, zginął 14.11.1941 r.
  35. Ludwiński Franciszek, ur.2.12.1905 r., Drozdowo, s. Stanisława i Leokadii, zm. 14.10.1998 r.
    Więzienie Tylża (1940), obóz koncentracyjny (01.04.1940 – 31.05.1945): Sachsenhausen (1940), Mauthausen (1945).
  36. Michałowski Jan, ur. 31.08.1903 r.,  Augustów, s. Józefa i Apolonii, nauczyciel, zam. Augustów.
    Wojna polsko-bolszewicka 1920 r., obóz koncentracyjny Gross–Rosen (1.03.1942 – 1.05.1945), zmarł 29.10.1996 r.
  37. Naumowicz Antoni, ur. 12.04.1915 r., s. Zygmunta i Stanisławy, Rutki Nowe, zmarł 9.04.2007 r.
    Obóz koncentracyjny Stutthof (1944-45).
  38. Niemkiewicz Anna, ur. 27.04.1914 r. Strzelcowizna, c. Stanisława i Rozalii z d. Dzimitrowicz,
    Obóz przesiedleńczy Działdowo (1944), obóz koncentracyjny Ravensbrück (1945).
  39. Obiedziński Piotr, ur. 15.11.1908 r.
    Obóz koncentracyjny Stutthof, nr 34000, data osadzenia kwiecień 1944 r., zginął 11.06.1944 r.
  40. Obiedziński Stanisław, ur. 28.04.1903 r. Borsuki.
    Obozy koncentracyjne: Stutthof od 14.04.1944 r., nr 33999, Natzweiler od 7.05.1944 r., nr 14010, Neuengamme nr 62135, Dachau od 25.09.1944 r., nr 111572, zginął 3.12.1944 r. w Ladelund
  41. Orlacz Stefan, ur. 21.11.1903 r., Sosnowitz, tokarz.
    Obóz koncentracyjny Mauthausen nr 1114, od dnia 4.06.1940 r. zginął najprawdopodobniej w 1941 r.
  42. Pasierbiński Józef, ur. 18.03.1902 r. Kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej w Grodnie, przeniesiony w lutym 1941 r. do Augustowa. Zmobilizowany jako oficer rezerwy, brał udział w wojnie z Niemcami we wrześniu 1939 r. W odwet za akcję ruchu oporu został aresztowany przez policję niemiecką 16 kwietnia 1944 r. i zesłany do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen. Zginął prawdopodobnie w czasie ewakuacji obozu w 1945 r.
  43. Pietraszewski Piotr, ur. 25.01.1912 r., s. Antoniego i Anieli, zam. Augustów, zmarł 14.01.1998 r.
    Wojna obronna 1939, obóz jeniecki, więzienie Suwałki (1941), więzienie Królewiec, więzienie Białystok (gestapo – 29.06.1943-15.10.1943), obóz koncentracyjny Bergen–Belsen (1943-45).
  44. Pietuch Aleksander, ur. 28.02.1928 r., Strzelcowizna, s. Antoniego i Aleksandry, żona Pietuch Marianna, zam. Strzelcowizna.
    Obóz koncentracyjny (6.06.1944 – 05.1945 r.), inna informacja: robotnik przymusowy Gumbinnen (01.05.1940 – 01.1945 r.).
  45. Plato Józef, s. Antoniego i Stefanii, ur. 25.05.1923 r., Strzelcowizna.
    Żołnierz AK i obóz koncentracyjny Buchenwald (1944-45).
  46. Pobojewski Czesław, ur. 10.10.1928 r. inna data 17.11.1927, s. Aleksandra i Józefy, zam. Augustów, zmarł 5.08.2002 r.
    Żołnierz AK i obóz koncentracyjny: Stutthof (01.02.1943 – 01.05.1945), Mauthausen (1945).
  47. Podlecka Regina, ur. 27.07.1924 r., c. Józefa i Władysławy, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944), Buchenwald (1945).
  48. Pogorzelski Antoni, ur. 20.08.1926 r., Bosse, s. Bolesława i Anastazji, zam. Augustów.
    Żołnierz AK, obóz koncentracyjny, robotnik przymusowy w Ragnit (02.1944 – 01.1945).
  49. Posiewko – Sitko Stefania, ur. 24.12.1927 r., Augustów, s. Stanisława i Stanisławy, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944), Buchenwald (1945).
  50. Prawdzik Aleksander, ur. 26.11.1922 r.,  Augustów, s. Jana i Antoniny z d. Górska, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny Stutthof (1944-45), zmarł 22.05.2014 r.
  51. Przekop Zygmunt, ur. 17.12.1920 r. Szczepki, s. Bolesława i Józefy, zam. Augustów.
    Żołnierz AK, obóz koncentracyjny, zmarł w 2016 r.
  52. Puchlik Józef
    Żołnierz 81 pp. W 1939 r. uczestniczył w wojnie obronnej, walczył pod Łodzią, Radomiem.
    Był więziony w obozach Kajzestrambruch i Ludwigshafen.
  53. Skardziński Kazimierz, ur. 20.05.1915 r., s. Józefa, zam. Lipsk.
    Obóz koncentracyjny (28.04.1943 – 9.05.1945 r.).
  54. Staranowicz Wiktor, ur. 15.11.1893 r.
    Obóz koncentracyjny Gross-Rosen, zwolniony 17.03.1945 r.
  55. Staranowicz Zdzisław, ur. 1.01.1928 r., w Sztabinie s. Jana i Bronisławy, stolarz, zam. Sztabin.
    Obóz koncentracyjny (06.1944 do 04.1945 r.): Gross-Rosen (1944), Sachsenhausen, Ravensbrück (1945), Buchenwald, Mittelbau, Bergen–Belsen (1945).
  56. Sokołowski Stanisław, ur. 20.01.1926 r., Białobrzegi, s. Zenona.
    Obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r., nr. 34542.
  57. ksiądz Szkiłądź Bolesław, ur. 20.08.1914 r., Augustów, zmarł 8.11.1958 r.
    Święcenia kapłańskie otrzymał w 1937 r. Aresztowany jako wikary parafii Suwałki 7.04.1940 r. w Suwałkach i tam uwięziony. Przebywał od 14.04.1940 r. w obozie przejściowym w Działdowie, następnie w obozach koncentracyjnych: Sachsenhausen od 6.05.1940 r., Dachau od 14.12.1940 r. (nr obozowy 22708), wyzwolony z obozu 29.04.1945 r. Zginął w wypadku 8.11.1958 r. we Francji jako prałat Nuncjatury Paryskiej.
  58. Szwarc Teresa z d. Lorenczewska, ur. 28.06.1927 r., Warszawa, c. Franciszka i  Anny, zam. Augustów, zmarła 4.05.1995 r.
    Obóz koncentracyjny Ravensbrück.
  59. Szymański Józef, ur. 19.03.1923 r. w Krasnymborze, s. Stanisława i Pelagii, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny Stutthof (05.1943 – 04.1945), zmarł 20.01.2004 r.
  60. Śniadkowski Kazimierz Jan, żona Anastazja, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny Natzweiler.
  61. Toczyłowski Czesław, ur. 11.11.1915 r. w Motułce.
    Żołnierz 41 pp. Uczestniczył w wojnie obronnej 1939 r. w obronie Warszawy. Od 1941 r. w podziemiu niepodległościowym, za co był aresztowany 22.05.1941 r.,  więziony w Suwałkach, w obozach koncentracyjnych: Sachsenhausen, Królewcu, Działdowie i Hamburgu. Zwolniony z Sachsenhausen 2.05.1945 r. W 1947 r. był współzałożycielem augustowskiego koła Polskiego Związku byłych Więźniów Politycznych Więzień i  Obozów Koncentracyjnych niemieckich.
  62. Trochimowicz Władysław, ur. 26.12.1912 r., s. Antoniego i Marianny, zam. Nowy Lipsk, zmarł 23.03.1999 r.
    Więzienie Białystok (1942), obóz koncentracyjny Stutthof (03.1942 – 01.1945 r.)
  63. Wasilczyk Witold, s. Władysława i Franciszki, ur. 5.08.1916 r., Strzelcowizna.
    Wojna obronna 1939, ruch oporu i obóz koncentracyjny Buchenwald.
  64. Wierzbicki Adam, ur. 24.12.1904 r., Reszki.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof od 15.07.1944 r., nr 44627, Natzwieler od 29.09.1944 r. Zginął w Dachau  3.11.1944 r. nr 120983
  65. Wiszniewski Władysław, ur.25.06.1909 r., Rygol,
    Obóz koncentracyjny Stutthof nr 34363, pobyt w szpitalu 8.08.1944 r.
  66. Wiśniewski Władysław, ur. 4.04.1924 r., Augustów.
    Obóz koncentracyjny Stutthof nr 34002, zginął 14.04.1944 r.
  67. Wójcik Konstanty, ur. 1.06.1906 r., Ponizie.
    Obóz koncentracyjny: Buchenwald od 28.05.1944 r. , nr 56080, Stutthof i od 19.10.1944 r. Dora/Mittelbau.
  68. Wysocki Wacław, ur. 23.09.1924 r. Tajenko, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof, Mauthausen i Ebenesee.
  69. Wysocki Zygmunt, ur. 7.08.1909 r., Świack-Wołłowiczowce, s. Władysława i Marianny z d. Siedlecka, zam. Hołynka. Kancelista gminy Hołynka.
    Aresztowany 24.12.1943 r. Robotnik, koncern AG Farben. KL Police, fabryka benzyny syntetycznej. Obóz koncentracyjny Stutthof, nr 34567. Przeżył marsz śmierci z początku roku 1945.
  70. Zdankiewicz Leon, ur. 5.08.1918 r., Suwałki, s. Leonarda i Weroniki, zam. Augustów, własny zakład fotograficzny na ul. 3 Maja.
    Wojna obronna 1939 r., obóz koncentracyjny Stutthof (1944-45), zmarł 8.12.1993 r., inwalida grupa I.
  71. Zieziulewicz Kazimierz, ur. 28.02.1919 r. w Serskim Lesie, s. Antoniego i Teofili, zam. Augustów, ps. „Żubr”.
    Wojna obronna 1939 r., obóz jeniecki, Armia Krajowa, obóz koncentracyjny, zmarł  19.12.1994 r.

Osoby, które wystąpiły w archiwum Zbigniewa Kaszleja, jako więźniowie obozów koncentracyjnych, jednak jest to słabo udokumentowane i wymaga weryfikacji:

72. Chendyńska Wiktoria, c. Wincentego.
73. Dowgiert Zofia, zam. Augustów.
74. Galicki Jan, zam. Augustów.
Wojna obronna 1939 r. i obóz koncentracyjny.
75. Kowalik Zygmunt, zam. Augustów.
76. Kuczyński Józef, s. Jana, zam. Augustów.
Wojna obronna 1939 r. i obóz koncentracyjny.
77. Makarewicz, żona Stanisława Makarewicz, zam. Dalny Las.
78. Naruszewicz, zam. Muły.
79. Nejfeld, zam. Augustów.
80. Nowalski, żona Stefania Nowalska, zam. Rzepiski.
Zmarł w obozie koncentracyjnym.
81. Radzaj, żona Janina Radzaj, zam. Augustów.
82. Skorupski Edward, zam. Augustów.
83. Strękowski Piotr, ur. 1.02.1924 r. w Strzelcowiźnie.
 Gajowy, członek AK, zmarł w 1994 r.
84. Walicki, żona Romualda Walicka, zam. Augustów.
Wojna obronna 1939 r. i obóz koncentracyjny.
85. Waluś
Wojna obronna 1939 r. i obóz niemiecki.
86. Wasilewski Aleksander, żona Wasilewska Anna, zam. Augustów.
Żołnierz AK, obóz koncentracyjny.
87. Zakrzewski Franciszek, zmarł 1.04.1998, zam. Augustów.
88. Zalewski Władysław, s. Władysława, zam. Mikołajówek

Osoby (inne niż wskazane powyżej) wymienione przez Andrzeja Makowskiego w: J. Szlaszyński, A. Makowski,Augustów. Monografia historyczna, jako umieszczone w więzieniach i obozach koncentracyjnych. Informacje uzupełnione na podstawie portalu www.straty.pl.:

89. Białokoz Jolanta
90. Borowski Mieczysław – (Stutthof).
91. Chełmiński Stefan
92. Coghen Jadwiga z d. Krzywicka, ur. 1913 r., c. Pawła, zmarła 1989 r.
Nauczycielka tajnego nauczania. Aresztowana przez Niemców i więziona za tę działalność w Białymstoku. Po uwolnieniu i zakończeniu działań wojennych mieszkała w Augustowie, gdzie była Członkiem Miejskiej Rady Narodowej. 10.11.1956 r. podczas sesji Miejskiej Rady Narodowej skrytykowała zaniedbania w budownictwie mieszkaniowym i niewłaściwy przydział lokali mieszkalnych. W jej opinii najlepsze mieszkania znajdowały się w posiadaniu funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i Urzędu Bezpieczeństwa. J. Coghen pełniła też funkcję przewodniczącej utworzonego pod koniec 1956 r. Klubu Młodej Inteligencji w Augustowie. (biogram autorstwa: Agnieszki Grędzik-Radziak).
93. Choroszewski Antoni, ur. 23.10.1891 r. w Augustowie. Ukończył czteroklasową szkołę miejską w Augustowie, w latach 1910-1914 był biuralistą w Zarządzie Powiatu Augustowskiego. Od 1.09.1915 r. do 1.02.1918 r. na froncie w 7 baonie wojsk kolejowych armii rosyjskiej w stopniu plutonowego. W październiku 1918 r. wstąpił do POW, uczestniczył w gromadzeniu broni i rozpoznawaniu garnizonu niemieckiego w Augustowie. Z jego inicjatywy 1.07.1919 r. został zdobyty kompletnie wyposażony samochód sanitarny. Członek Powiatowego Związku Rezerwistów, sekretarz Powiatowego Koła Związku Inwalidów Wojennych (biogram autorstwa J. Szlaszyńskiego).
Podporucznik, aresztowany 22 marca 1943 r. został zamordowany w Instenburgu.
94. Chiliński Ludwik – zginął w Stutthofie.
95. Dubiel Stefan – zginął w Oświęcimiu.
96. Dyczewski Aleksander, ur. 12.01.1898 r.,
Obóz koncentracyjny Stutthof, nr 33994, od dnia 14.04.1944 r., data śmierci 30.08.1944 r.
W innej relacji: kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej w Szczebrze pow. augustowski. Zmobilizowany jako oficer rezerwy, brał udział w wojnie z Niemcami. Poległ na froncie działań wojennych we wrześniu 1939 r.
97. Eljaszewicz Ignacy – zginął w Gross-Rosen.
98. Falicki Lucjan
99. Filipowicz Stefania
100. Gawłowicz Stanisław – zginął. Nauczyciel Gimnazjum i Liceum w Augustowie.
101. Giedrojć Czesław
102. Grochowski Lucjan
103. Huszcza Jan – zginął w Instenburgu.
104. Jedliński Witold – zginął w Oświęcimiu.
105. Klekotko – zginął w Mauthausen.
106. Klimowicz Aleksander – zginął.
107. Krzywińska Maria
108. Kujawska Romualda
109. Milanowska Wanda, ur. 25.12.1912 r., Biernatki, c. Michała i Aleksandry, nauczycielka, ukończyła Seminarium Nauczycielskie w Augustowie w 1934 r. Pracownica Poczty Polskiej przed wojną w Grodnie. Nauczycielka Publicznej Szkoły Powszechnej w Augustowie. W czerwcu 1944 r. zatrzymana przez SD Białystok-Grodno i przekazana w lipcu 1944 do KL Ravensbrück, nr więźnia 43894. Kategoria więzień polityczny, czerwony trójkąt. Od 21.07.1944 r. była w KL Ravensbrück K-do Leipzig-Schoenefeld, nr więźnia 1550. W dniu 12 02 1945 r. – 09.03 1945 r. przeniesiona do KL Bergen-Belsen. Zaginęła.
Andrzej Makowski podaje, że zginęła wraz z synem w Oświęcimiu.
110. Niedźwiecka – zginęła w Ravensbrück.
111. Niedźwiecki Władysław
112. Padlewska Regina
113. Popowski Mieczysław
114. Ryniewicz Romualda
115. Stankiewicz Adela
116. Węgłowski Władysław
117. Witek Józef – zginął w Stutthofie.
118. Zawistowski Stefan – wiceburmistrz Augustowa, zginął w Gross-Rosen.
119. Zieliński Eugeniusz – zginął w Oświęcimiu.

Osoby wymienione przez Remigiusza Krzywińskiego w spisie: Nauczyciele, którzy zginęli w więzieniach, obozach koncentracyjnych. Informacje uzupełnione na podstawie portalu www.straty.pl.:

120. Czuk Ludwik – nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej w pow. augustowskim. Aresztowany przez policję niemiecką. Zginął zamordowany w więzieniu lub obozie koncentracyjnym.
121. Jagas Lila. Nauczycielka  Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Raczkach. Aresztowana przez policję niemiecką. Zesłana do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, gdzie została zamordowana.
122. Kossakowska Monika. Nauczycielka Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Dębowie w pow. augustowskim. Aresztowana przez policję niemiecką wraz z mężem Franciszkiem wiosną 1943 r. Osadzeni w więzieniu w Augustowie i tam rozstrzelani.
123. Kossakowski Franciszek – jw.
124. Witkowski Izydor. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Gabowych Grądach w pow. augustowskim. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego Gross Rosen lub Dachau, gdzie zginął zamordowany 8.12.1940 r

Osoby wskazane przez Wojciecha Baturę, które były więzione, zginęły w więzieniach i obozach koncentracyjnych bądź były w niewoli niemieckiej i zaginęły. Informacje uzupełnione na podstawie portalu www.straty.pl.:

125. Białokoz Janina z domu Konrad, ur. 7.11.1915 r. Sokółka.
Obóz koncentracyjny Majdanek nr 8101, Ravensbrück -Buchenwald nr 43531 od  25.06.1944 r.  Po wojnie staraniem Szwedzkiego Czerwonego Krzyża trafiła do Szwecji.
126. Dawidiuk Stanisław, ur. 7.08.1894 r., Osowka?
Aresztowany jako zakładnik. Zginął 26.03.1942 r. w obozie koncentracyjnym Majdanek  nr więźnia 19167. Zmarł na zawał serca.
127. Dawidowicz Władysław, ur. 27.07.1899 r., Kolnica, ślusarz.
Obóz koncentracyjny Gross-Rosen, zwolniony w 1945 r.
128. Giedzicz Antoni, ur. 17.06.1863 r. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Chomontowie. W okresie okupacji niemieckiej współpracował z partyzantami. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego gdzie zginął zamordowany 27.11.1943 r.
129. Krasnołucki Stanisław, ur. 7.05.1909 r., Chełmek-Chrzanów, s. Ludwika i Anny, zmarł 25.09.1998 r.
Obóz koncentracyjny Mauthausen od maja 1940 r. do października 1941 r.
130. Majewski Romuald, ur. 11.08.1900 r. , nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Bargłowie. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego Mauthausen-Gusen, gdzie zginął zamordowany 11.04.1941 r.
131. Omilianowicz Piotr. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Grabowie. Zamordowany w nieznanych okolicznościach.
132. Osewski Zdzisław, ur. 15.11.1924 r. w Augustowie, s. Aleksandra i Albiny z d. Halicka, Uczył się w Szkole Podstawowej nr 1 w Augustowie.
Z całą rodziną tj. tata Aleksander, mama Albina, brat Jerzy, siostra Florentyna i Zdzisław wywiezieni zostali do majątku Zaifeld Gutbenau pow. Morungen – od. 1.04.1942 r. Obóz koncentracyjny 1.02.1944 r. – 1.04.1944 r. więzienie 1.07.1944 r. – 1.04.1945 r.
133. Pociejko Jerzy. Nauczyciel Powszechnej Szkoły Publicznej m.in. we wsi Macharce. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego, gdzie został zamordowany.
134. Rost Zofia, ur. 17 lub 27.09.1900 w Szczuczynie,
Obóz koncentracyjny: Auschwitz, Ravensbrück (Nr 71311), Buchenwald. Osadzona 4.09.1944 r. Po wojnie pracowała w Augustowie jako przedszkolanka.
135. ksiądz Roszkowski Konstanty, ur. 21.09.1899 r. w Studzienicznej.
Święcenia kapłańskie otrzymał 6.07.1925 r., profesor Seminarium Duchownego Niższego w Sejnach. Aresztowany 12.11.1939 r. w Filipowie, osadzony w obozie przejściowym Działdowo. Przebywał w obozach koncentracyjnych: Sachsenhausen, Dachau od 14.12.1940 r. Zginął w transporcie (inw. z 14.10.1942 r. – urzędowa data śmierci 20.11.1942 r.).
136. Sułkowski Jan. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Sztabinie. Aresztowany przez policję niemiecką w czasie pacyfikacji wsi Jasionowo. Wywieziony na roboty przymusowe do Rzeszy. Zaginął w nieznanych okolicznościach.
137. Sztukowski Władysław, ur. 18.08.1890 r. w Dulkowszczyźnie, zam. Podżyliny. Zmarł 6.11.1940 r. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Olszance. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego Dachau (nr 17459) gdzie zginął.
138. Szwarc Piotr, kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Krasnopolu. Aresztowany przez policję niemiecką 7.04.1940 r. Zesłany do obozu koncentracyjnego, gdzie zginął zamordowany.

Jeśli ktoś z czytelników posiada informacje o osobach, które w czasie II wojny światowej przebywały w obozach koncentracyjnych, bądź posiada dane uzupełniające bądź weryfikujące zamieszczone powyżej biogramy proszę o kontakt: tel. 501 298 534.
Zbigniew Kaszlej

 

10 czerwca 2019 r. 14 Suwalski Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego obchodził Dzień Podoficera.

Budujące jest to, że podoficerowie zdecydowali się spędzić ten dzień na aktywnym poznawaniu historii, chcąc poznać losy ludzi, którzy walczyli na naszej ziemi o wolną Polskę.
Mieliśmy przyjemność przedstawić im dzieje zbrojnego, antykomunistycznego podziemia na Augustowszczyźnie i Suwalszczyźnie w latach 1944-1954.

Rozpoczęliśmy od krótkiego wykładu w II Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie. Poprzez multimedia zaprezentowaliśmy mapy i przede wszystkim zdjęcia żołnierzy Armii Krajowej, Armii Krajowej Obywateli, Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” oraz ostatnich „Żołnierzy Wyklętych” walczących na naszej ziemi do 1954 r.
Dodajmy, że w szkole, która jest siedzibą Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie i przywykła do prowadzonych z rozmachem, niestereotypowych działań, pojawienie się ponad 30. umundurowanych osób wywołało spore wrażenie. To dobrze, że licealiści mogli zobaczyć zainteresowanie podoficerów z suwalskiego 14 Dywizjonu historię lokalną. My zaś pokazaliśmy losy ludzi, którzy ucząc się lub nauczając w tym budynku szkolnym przed wojną, podjęli po 1939 r. walkę z okupantem sowieckim i niemieckim.

Następnie podoficerowie odwiedzili miejsca pamięci poświęcone żołnierzom AK – AKO – WiN i Ofiarom Obławy Augustowskiej w Augustowie, Studzienicznej, Płaskiej i Mikaszówce. Przewodnikiem był Zbigniew Kaszlej, który opowiedział o wydarzeniach tam rozgrywających się.

Objazd historyczny zakończyli zapalając światła pamięci przy krzyżu, usytuowanym nad jeziorem Brożane. Upamiętnia on dramatyczną walkę stoczoną w czasie Obławy Augustowskiej, w dniu 15 lipca 1945 r., przez oddział Armii Krajowej Obywateli sierż. Władysława Stefanowskiego, ps. „Grom” z przeważającymi wojskami sowieckimi.
Dziękujemy za wspólne przywołanie patriotów, którzy dobrze zasłużyli się Ojczyźnie i życzmy sobie ich naśladowania.
Danuta i Zbigniew Kaszlejowie

O wydarzeniu możesz przeczytać też tutaj:
https://14dappanc.wp.mil.pl/pl/articleswazne-4/2019-06-106-dzien-podoficera/

fot. 14 Suwalski Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej im Marszałka Józefa Piłsudskiego

 

W leśnych ostępach Puszczy Augustowskiej 3 czerwca 2019 r. miała miejsce uroczystość odsłonięcia pomnika leśnika, ppor. Juliana Wierzbickiego, ps. „Roman“ – dowódcy oddziału partyzanckiego Obwodu Suwałki Armii Krajowej. Organizatorami uroczystości byli: Nadleśnictwo Szczebra, Gmina Nowinka i Stowarzyszenie Poszukiwań Miejsc Walk i Martyrologii oraz Mogił Wojennych „Leśni”.

W uroczystości wzięła udział Julia Pawlukiewicz, siostra Juliana Wierzbickiego wraz z rodziną a także Anna Urbanowska ps. ‘Lalka”, żołnierz Armii Krajowej, łączniczka, członek oddziału „Romana”. Na uroczystość przybyły poczty sztandarowe: 14 Suwalskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej im. Józefa Piłsudskiego, 1 Batalionu Zmechanizowanego im. 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich, augustowskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i Szkoły Podstawowej w Nowince im. Powstańców Styczniowych. Żołnierze 1 Batalionu Szwoleżerów Mazowieckich wchodzącego w skład 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej im Zawiszy Czarnego przejęli tradycje 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich Armii Krajowej, pod którego sztandarami walczył oddział Juliana Wierzbickiego. W uroczystościach uczestniczyli: Mieczysław Załuska – ksiądz proboszcz parafii p.w. Józefa Oblubieńca w Szczepkach, Jarosław Gosk – ksiądz proboszcz Parafii pw. Matki Boskiej Anielskiej w Monkiniach, Arkadiusz Pietuszewski – ksiądz proboszcz Parafii p.w. Matki Bożej Szkaplerznej w Studzienicznej. Przybył Jarosław Zieliński – poseł aa Sejm RP, wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Jarosław Szlaszyński – Starosta Augustowski, Dariusz Szkiłądź – Wicestarosta, Lech Łępicki – Burmistrz Lipska, Teresa Strękowska – Wójt gminy Nowinka, Radosław Wawiórko – Wójt gminy Bargłów Kościelny, Jarosław Karp – Wójt gminy Sztabin, Wiesław Gołaszewski — Wójt gminy Płaska. Obecny był gen. bryg. Norbert Iwanowski – dowódca 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej im. Zawiszy Czarnego, wraz z ppłk. Wojciechem Kurzawą  – dowódcą i żołnierzami 1 Batalionu Zmechanizowanego, ppłk Krzysztof Świderski – dowódca 14 Suwalskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej im. Józefa Piłsudskiego, ppłk Jarosław Kowalewski – Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w Suwałkach. Przybyli Komendanci Powiatowi Policji w Augustowie, Suwałkach i Sejnach, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Augustowie, dyrektor Aresztu Śledczego w Suwałkach, przedstawiciele placówek Straży Granicznej w Augustowie, Płaskiej i Lipsku, leśnicy z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku i Nadleśniczowie Nadleśnictw mających swoje siedziby na terenie Puszczy Augustowskiej. Przybyli członkowie augustowskiego koła ŚZŻAK z prezesem Zbigniewem Kaszlejem, obecna była Danuta Kaszlej – Prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie. byli harcerze oraz społeczność szkoły Podstawowej im. Powstańców Styczniowych w Nowince.

Pomnik poświęcony ppor. Julianowi Wierzbickiemu ps. „Roman” powstał dzięki staraniom Stowarzyszenia Poszukiwań Miejsc Walk i Martyrologii oraz Mogił Wojennych „Leśni”. Postawiony został w pobliżu miejsca, gdzie w sierpniu 1944 r. zginął „Roman”. Miejsce, gdzie usadowiony jest pomnik, uzupełnia dziewięciometrowy krzyż oraz tablica informacyjna przybliżająca postać Juliana Wierzbickiego i historię tego miejsca.

Uroczystość rozpoczęło powitanie gości przez Wojciecha Stankiewicza Nadleśniczego Nadleśnictwa Szczebra. Poświęcenia pomnika dokonał proboszcz Parafii Szczepki Mieczysław Załuska w asyście księdza Jarosława Goska i księdza Arkadiusza Pietuszewskiego. Odsłonięcia pomnika dokonali: Jarosław Zieliński, Julia Pawlukiewicz, Anna Urbanowska, gen. bryg. Norbert Iwanowski i Wojciech Stankiewicz.

Postać Juliana Wierzbickiego ps. „Roman” przybliżył zebranym Tomasz Kiełczewski – Prezes Stowarzyszenia Poszukiwań Miejsc Walk i Martyrologii oraz Mogił Wojennych „Leśni” a zarazem Kierownik Muzeum Ziemi Augustowskiej. Następnie przemówienie wygłosił Jarosław Zieliński – poseł na Sejm RP, Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Za udział w uroczystości podziękowała zebranym Wójt gminy Nowinka.

Następnym punktem uroczystości było złożenie wiązanek kwiatów i zapalenie zniczy pod pomnikiem Juliana Wierzbickiego. Uroczystości odsłonięcia pomnika „Romana” zakończyło wspólne pamiątkowe zdjęcie.

Wystrzał armatni rozpoczął bieg „Romana”, w którym udział wzięła społeczność Szkoły Podstawowej im. Powstańców Styczniowych w Nowince. Rozgrywany w różnych kategoriach wiekowych, wytyczony po leśnych puszczańskich ostępach dostarczył wielu emocji. Po dekoracji zwycięzców biegu „Romana” wszyscy uczestnicy otrzymali pamiątkowe dyplomy i „drewniane” medale.
Wspólna grochówka zakończyła tą ważną dla gminy Nowinka i Powiatu Augustowskiego patriotyczną uroczystość.

Zbigniew Kaszlej

O wcześniejszych pracach:
http://akklub.pl/aktualnosci/obozy-partyzanckie-oddzialu-juliana-wierzbickiego-romana/

 

Nagrobki żołnierzy z I wojny światowej, osób pochodzących z parafii w Bargłowie Kościelnym zmarłych na Syberii, Sybiraków, ofiar niemieckich represji, uczestników walk o niepodległość Ojczyzny, żołnierzy Armii Krajowej.

fot. Zbigniew Kaszlej

 

W II Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie​, 17 maja 2019 r. zorganizowaliśmy galę finałową XVII konkursu „Historia utrwalona na starej fotografii”. Swoje prace zaprezentowało 15. młodych autorów w dwóch kategoriach: „Czas zatrzymany w kadrze” i „Augustowskie tropy na obczyźnie”. Poza nagrodami w poszczególnych kategoriach wiekowych przyznano też nagrody specjalne.
Gratulujemy młodym badaczom historii i nauczycielom – opiekunom, dziękujemy jurorom i sponsorom konkursu.

fot. Maciej Godlewski
fot. Karolina Kuryło

Ten konkurs to przepis na historię bez nudy: ambitna młodzież, nauczyciele pasjonaci, historycy regionaliści, dobra koncepcja, sprawni organizatorzy i ofiarni sponsorzy.
Kolejny raz zobaczyliśmy, jakie ciekawe opowieści kryją domowe archiwa, poznaliśmy losy ludzi związanych z naszym regionem, było klimatycznie, wzruszająco, ciekawie.


Komunikat Komisji Konkursowej
XVII konkursu artystycznego „Historia utrwalona na starej fotografii”

fot. Karolina Kuryło

Komisja konkursowa kategorii „Czas zatrzymany w kadrze” w składzie:

Andrzej Matusiewicz – przewodniczący
Wojciech Batura – członek
Zbigniew Kaszlej – członek
Łukasz Faszcza – członek
Roman Rogoziński – członek

po zapoznaniu się ze złożonymi pracami konkursowymi oraz po wysłuchaniu publicznej prezentacji prac, dokonanej przez autorów podczas gali finałowej w dniu 17 maja 2019 r. w II Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie, postanowiła przyznać:

W kategorii szkoły podstawowe

  • I nagrodę: Jakub Puchlik, Patryk Wysocki – „Gajowy z Balinki”, opiekun Emil Malesiński, Szkoła Podstawowa im. K. Brzostowskiego w Sztabinie
fot. Karolina Kuryło
  • II nagrodę: Patrycja Szyper, Mikołaj Czerwiński -„Daleko od domu”, opiekun  Joanna Maciejewska, Szkoła Podstawowa im. Sybiraków w Krasnymborze
fot. Karolina Kuryło

III nagrodę: Dominika Daniszewska – „Dalej przez życie…” , opiekun Joanna Maciejewska, Szkoła Podstawowa im. Sybiraków w Krasnymborze

fot. Karolina Kuryło

Wyróżnienie:Karolina Chodorowska, Kinga Szkiłądź –
„Jak Bolesław Niemców wiózł”, opiekun Emil Malesiński, Szkoła Podstawowa w Jaminach

fot. Karolina Kuryło

W kategorii klasy gimnazjalne

– I nagrodę: Maciej Białous – „Dziadek perkusista”, opiekun Joanna Maciejewska, Szkoła Podstawowa im. Sybiraków w Krasnymborze

fot. Karolina Kuryło

– II nagrodę: Oliwia Broś – „Marynarze z kutra KP – 120”, opiekun Emil Malesiński, Szkoła Podstawowa im. K. Brzostowskiego w Sztabinie.

W kategorii szkoły ponadpodstawowe

– I nagrodę: Maciej Kowalewski, Kacper Krawczuk (Tomasz Milanowski – pomoc multimedialna) – „Fotograficzny spacer po Augustowie 50 lat temu utrwalony przez Mojego Pradziadka”, opiekun Jacek Bednarczyk, Augustowskie Centrum Edukacyjne

fot. Karolina Kuryło

– II nagrodę: Michał Aleksandrowicz – „Zawsze niech będzie słońce…”, opiekun Maria Kisielewska , II Liceum Ogólnokształcące w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie 

Przyznano także nagrody specjalne:

Nagrodę Nadleśniczego Nadleśnictwa Płaska otrzymali:
Jakub Puchlik, Patryk Wysocki za pracę  „Gajowy z Balinki”.

Nagrodę Muzeum Ziemi Augustowskiej otrzymali:
Jakub Puchlik, Patryk Wysocki za pracę „Gajowy z Balinki”.

fot. Karolina Kuryło

Nagrodę Publiczności otrzymała Milena Łosińska za zaprezentowaną w kategorii „Augustowskie tropy na obczyźnie” pracę  „Przyszedł w takich kompikach na nogach …”, opiekun Maria Kisielewska, II Liceum Ogólnokształcące w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie


Augustów, dn. 17.05.2019 r. Podpisy jurorów

fot. Karolina Kuryło

Protokół komisji konkursu „Historia utrwalona na starej fotografii”    

Kategoria: Augustowskie tropy na obczyźnie
Edycja XVII z 2019 r.

fot. Karolina Kuryło

Komisja w składzie :
Janina Pietrzak
Małgorzata Dworak
Irena Drowdwiłło – Batura

zapoznała się z pracami, których w bieżącej edycji konkursu napłynęły dwie.

W związku z małą ich ilością, punktem odniesienia przy ocenie były prace konkursowe z poprzednich lat.

W kategorii szkół podstawowych napłynęła jedna praca pt. „Numer 2247” Julii Bejnarowicz i Amelii Niedzielko z klasy VII Szkoły Podstawowej im. Anastazji Milewskiej w Lipsku, napisana pod kierunkiem nauczycielki historii Krystyny Żabickiej.

Komisja przyznaje autorkom pierwszą nagrodę.

fot. Karolina Kuryło

Opisują one wojenne losy mieszkańca wsi Rogożyn Nowy Czesława Mickiewicza i epizody z życia z tych samych wydarzeń jego sąsiada – Jana Rusieckiego – niemieckich jeńców wojennych z września 1939 roku.

Praca wyróżnia się rzetelnością, konsekwencją w wykorzystaniu systematycznie ułożonych licznych źródeł, emocjonalnym stosunkiem autorek do opisywanych postaci i ich przeżyć.

W kategorii szkół ponadpodstawowych napłynęła jedna praca pt. „ Przyszedł w takich klompikach na nogach … O zsyłce na Syberię i szczęściu rodzinnym – ze wspomnień babci Heleny” Mileny Łosińskiej z klasy I II Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie. Opiekę nad pracą sprawowała Maria Kisielewska.

Komisja podjęła po dyskusji decyzję o przyznaniu autorce drugiego miejsca w tej kategorii.

fot. Karolina Kuryło

Wnuczka Milena opowiada o życiu babci Heleny z domu Zyskowskiej z Żarnowa i jej rodziny na Syberii, zesłanej 10 lutego 1940 roku.

Materiałów z tamtych lat autorka miała bardzo niewiele. Dziadkowie nie żyją. Nie zachowały się dokumenty ikonograficzne z Syberii. Pozostały jedynie wspomnienia babci, spisane w 1991 roku i wysłuchane fragmentaryczne wspomnienia starszych członków rodziny. Ikonografię uzupełniła mapką z miejscem zesłania – Kwitokiem i planem łagru, wykonanym przez innego Sybiraka, pochodzącego spod Grajewa.

Autorka rozszerzyła swoje badania na czasy powrotu z zesłania i założenia rodziny. Zdjęć ujęła sporo i skomentowała je wiadomościami etnograficznymi i genealogicznymi. Praca wzruszająca, która wymagała od wnuczki wielu starań.

Augustów, 15 maja 2019 r. Podpisy jurorek

A wcześniej…

Przed finałem konkursu, 14 maja br., zaprosiliśmy uczestników na szkolenie prowadzone przez Andrzeja Matusiewicza oraz objazd historyczny współorganizowany z Nadleśnictwem Płaska. Naszymi przewodnikami byli Irena i Wojciech Baturowie.

fot. Karolina Kuryło

Tak wiele i tak cennych przedsięwzięć mogło zaistnieć dzięki pracy organizatorów, jurorów oraz dzięki sponsorom. Wyrażamy wdzięczność wszystkim, którzy wsparli konkurs materialnie. Dziękujemy:

  • Staroście Augustowskiemu Jarosławowi Szlaszyńskiemu oraz Zarządowi Powiatu Augustowskiego 
  • Burmistrzowi Miasta Augustów – Mirosławowi Karolczukowi
  • Nadleśniczemu Nadleśnictwa Płaska – Romanowi Rogozińskiemu
  • Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku – Piotrowi Kardeli
  • Właścicielom Baru „Abro” w Szczebrze – państwu Roszkowskim
  • Właścicielowi Przedsiębiorstwa Ślepsk – Józefowi Wiszniewskiemu
  • Dyrektorowi Brunswick Marine w Polsce – Waldemarowi Sikorze

Dziękujemy za atrakcyjne bony podarunkowe przekazane przez :

  • Centrum  Sportu i Rekreacji  w Augustowie
  • Kino  Iskra
  • Pizzernię Toni  Peperoni, Szuflada-Bistro, Park Pab, Grill Bar
fot. Maciej Godlewski

Dziękujemy uczniom II Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie za pomoc w organizacji konkursu, a szczególnie: Kasi Puczyłowskiej, Ewie Chomiczewskiej i Kasi Krawczuk za relację z objazdu historycznego, Julii Kopiczko i Szymonowi Gejzlerowi za prowadzenie gali finałowej, Karolinie Kuryło i Maciejowi Godlewskiemu za zdjęcia, Szymonowi Ewce, Michałowi Wasilewskiemu i Sebastianowi Szyperkowi za obsługę techniczną, klasie I a za wszystko 🙂
Do zobaczenia za rok na XVIII edycji konkursu!

Zespół organizujący konkurs – nauczycielki II Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie: Danuta Kaszlej, Emilia Faszcza, Elżbieta Sturgulewska, Maria Kisielewska we współpracy z Dyrekcją: Barbarą Koronkiewicz i Tomaszem Choroszewskim.
Tekst opracowała Danuta Kaszlej.

Zapraszamy do obejrzenia fotoreportażu Macieja Godlewskiego z gali finałowej:

5 maja 2019 | Zbigniew Kaszlej
Witaj majowa jutrzenko …. A.D. 2019
 

Obchody 228. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja rozpoczęły się na Rynku Zygmunta Augusta w Augustowie występem Orkiestry Dętej OSP Augustów-Lipowiec, działającej przy Augustowskich Placówkach Kultury. Licznie reprezentowane były poczty sztandarowe augustowskich szkół, instytucji i związków. Po okolicznościowym przemówieniu Burmistrza Mirosława Karolczuka pod pomnikiem „Tym, którzy oddali swe życie za wolną i sprawiedliwą Ojczyznę” złożone zostały kwiaty i zapalone znicze. Wiązanki od władz samorządowych złożyli: Bogdan Dyjuk – Radny Sejmiku Samorządowego Województwa Podlaskiego, Jarosław Szlaszyński – Starosta Augustowski wraz z członkami Zarządu Powiatu, Mirosław Karolczuk wraz z zastępcą i Przewodniczącym Rady Miasta. Były wiązanki od środowisk kombatanckich, kwiaty od Związku Sybiraków złożyła Barbara Czartoszewska, kwiaty od augustowskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej złożył Zbigniew Kaszlej. Cieszyła liczna obecność przebywających w Augustowie warszawskich środowisk niepodległościowych. Wiązanki kwiatów złożyły reprezentacje: Instytutu Historycznego NN im. prof. Andrzeja Ostoja Owsianego, Rady Krajowej NSZZ „Solidarność”, Okręgu Warszawa-Wschód Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z Prezesem Mirosławem Widlickim.
Uroczysta msza święta koncelebrowana pod przewodnictwem księdza dziekana Wojciecha Jabłońskiego w intencji Ojczyzny w Bazylice Mniejszej NSJ zakończyła obchody narodowego Święta Konstytucji 3 Maja w Augustowie.     

Tekst i fot. Zbigniew Kaszlej

23 kwietnia 2019 | Zbigniew Kaszlej
Pogrzeb Witolda Lewoca
 

Towarzyszyliśmy 23 kwietnia 2019 r. w ostatniej drodze kpt. Witolda Lewoca, ps. Brzozak”, „Kazik”,  żołnierza Armii Krajowej Obwodu Augustów, członka honorowego augustowskiego koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Pogrzeb z asystą wojskową miał uroczysty charakter.
Wartę przy trumnie w kościele p.w. Św. Rocha w Krasnymborze pełnili żołnierze 14 Suwalskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej im. Józefa Piłsudskiego, asystę sztandaru augustowskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej stanowili żołnierze 12 Batalionu Lekkiej Piechoty w Suwałkach.

Liturgię pogrzebową odprawił ksiądz proboszcz Dariusz Rogiński.
Zbigniew Kaszlej – historyk i Prezes Koła Augustów Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej przedstawił biogram śp. Witolda Lewoca opracowany wspólnie z Bartłomiejem Rychlewskim.

Na cmentarzu parafialnym w Krasnymborze trumnę prowadziła kompania honorowa, wystawiona przez 14 Suwalski Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej im. Józefa Piłsudskiego. Salwa honorowa zamknęła uroczystości pogrzebowe.

Tekst wygłoszony podczas liturgii pogrzebowej śp. Witolda Lewoca.

Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus.
Śp. Witold Lewoc był członkiem honorowym augustowskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Jako prezes tego Koła i historyk chcę podać znane mi podstawowe fakty z jego życiorysu.

Kpt. WITOLD  LEWOC, ps. „Brzozak”, „Kazik” był synem Stanisława i Pelagii, urodził się 22.07.1927 r.  w Jastrzębnej Drugiej. Żołnierzem Armii Krajowej został w marcu 1943 r., przysięgę złożył przed Stanisławem Trochimowiczem ps. „Mszarski”. Powierzono mu funkcję łącznika i członka drużyny terenowej Armii Krajowej dowodzonej przez kpr. Stanisława Makarewicza ps. ,,Wiarus”. Po zatrzymaniu „Wiarusa” przez Sowietów, mimo młodego wieku, Witold Lewoc został mianowany dowódcą patrolu. W lipcu 1945 r. poszukiwany był przez Sowietów, jak i Urząd Bezpieczeństwa, w czasie Obławy Augustowskiej. W porozumieniu z organizacją opuścił teren pow. Augustów.  We wrześniu 1945 r. rozpoczął naukę w gimnazjum OO. Salezjanów w Różanymstoku. W grudniu 1945 Urząd Bezpieczeństwa wpadł na jego trop, ale dzięki kolegom szkolnym uniknął aresztowania. Korzystając z pomocy konspiracyjnej Komendy Obwodu Sokólskiego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, przeniósł się do szkoły w Suchowoli. Od tej pory używał własnego imienia i nazwiska, występował jednak jako ,,Witold Lewoc” – repatriant z Lidy  (podając także fałszywe daty urodzenia i imiona rodziców). W Suchowoli ukończył II klasę gimnazjum. 
Jeszcze w 1946 r. Witold Lewoc wyjechał do Łodzi i z tym miastem związał resztę swego życia. Będąc poszukiwany przez Urząd Bezpieczeństwa do ujawnienia  w 1956 ukrywał się, np. w samej  Łodzi pięciokrotnie zmieniał adres zameldowania. Pracując w kancelarii  ks. płk. Włodzimierza Ławrynowicza – kapelana (ludowego) WP w Łodzi, a jednocześnie naczelnego kapelana ZHP, ukończył szkołę średnią, studia wyższe i uzyskał uprawnienia adwokackie. Wykonywał zawód radcy prawnego. W czerwcu 1956 r. w Białymstoku ujawnił się. Inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa  do końca istnienia PRL. W latach 1980-1981 był doradcą prawnym NSZZ „Solidarność” Ziemi Łódzkiej. W 1987 r. przeszedł na emeryturę. Po powstaniu Instytutu Pamięci Narodowej  udzielał mu pomocy w ujawnianiu zbrodni komunistycznych oraz w ściganiu ich sprawców.

Od chwili powstania augustowskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej był jego aktywnym członkiem. Ze względu na to, że w Łodzi mieszkało wielu Akowców pochodzących z naszego terenu, utworzył Oddział Białostocki Okręgu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Łodzi.
Śp. Witold Lewoc był redaktorem prawie trzydziestu numerów wydawanego w latach 1989-1992 Augustowskiego Biuletynu Informacyjnego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Augustowie, sporządził „Spis żołnierzy Armii Krajowej Obwodu Augustów”, dzielił się wiedzą o niepodległościowym podziemiu na konferencjach naukowych i spotkaniach. Corocznie w okresie wakacyjnym odwiedzał rodzinne strony, brał udział w akowskich uroczystościach w Augustowie. Można było wtedy toczyć z panem Witoldem dysputy na temat podziemia niepodległościowego na naszej ziemi. Pan Witold miał wiele pomysłów dotyczących upamiętnień miejsc pamięci narodowej, mocno leżało mu na sercu funkcjonowanie Muzeum Armii Krajowej w Janówce. Widoczne ślady jego działalności  znaleźć można także na krasnoborskim cmentarzu. Miał swój udział w powstaniu pomnika powstańców styczniowych oraz pomnika ofiar Obławy Augustowskiej pochodzących z parafii Krasnybór.

Dziś oddaję hołd i chylę czoło przed kpt. Witoldem Lewocem, synem tej patriotycznej i boleśnie doświadczonej ziemi, której dobrze się zasłużył. Cześć Jego pamięci!

Dziękuję za obecność sztandarów i asystę wojskową dowódcom i żołnierzom 14 Suwalskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej oraz 12 Batalionu Lekkiej Piechoty Wojsk Obrony Terytorialnej.

fot. i tekst: Zbigniew Kaszlej

22 kwietnia 2019 | Zbigniew Kaszlej
Zmarła Lucyna Milanowska
 

17 kwietnia 2019 r. w wieku 73 lat zmarła Lucyna Milanowska, emerytowana dyrektorka Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Janówce. Pani Lucyna była jedną z inicjatorek nadania szkole tego zaszczytnego imienia.
Niech odpoczywa w Panu

Uroczystość pogrzebowa będzie miała miejsce 23 kwietnia 2019 r. (wtorek) o godz. 14.00 w Kościele p.w. Świętej Rodziny na augustowskich Wypustach.

 

17 kwietnia 2019 r. w Łodzi zmarł Witold Lewoc ps. „Brzozak”, „Kazik”, żołnierz Obwodu Augustów Armii Krajowej, Armii Krajowej Obywateli i Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
Niech odpoczywa w Panu.

Uroczystości pogrzebowe odbędą się 23 kwietnia 2019 r. (wtorek) o godz. 13.00 w kościele p.w. św. Rocha w Krasnymborze.

Witold Lewoc
1927 – 2019

LEWOC WITOLD, ps. „Brzozak”, „Kazik” – syn Stanisława i Pelagii, ur. 22.07.1927 r.  w Jastrzębnej Drugiej. Żołnierz Armii Krajowej od 1943 r., przysięgę złożył przed Stanisławem Trochimowiczem ps. „Mszarski”.  Przydzielony został do jednostki pomocniczej WSOP (Wojskowa Służba Ochrony Powstania). Powierzono mu funkcję łącznika. W lipcu 1945 r. poszukiwany był przez Sowietów w czasie Obławy Augustowskiej. We wrześniu 1945 r. rozpoczął naukę w gimnazjum OO. Salezjanów w Różanymstoku. Po ukończeniu tam pierwszej klasy, korzystając z pomocy Komendy Obwodu Sokólskiego WiN, przeniósł się do szkoły w Suchowoli. Posługując się fałszywym życiorysem zamieszkał na krótko u doktora Jana Rudzińskiego. Jeszcze w 1946 r. wyjechał do Łodzi i z tym miastem związał resztę swego życia. Będąc poszukiwany przez UB do 1956 r. posługiwał się fałszywymi dokumentami. Ukończył szkołę średnią, studia wyższe i podyplomowe i uzyskał uprawnienia adwokackie. Wykonywał zawód radcy prawnego. Od 1987 r. na emeryturze.