Portal www.listakrzystka.pl wspólnie z Fundacją Historyczną Lotnictwa Polskiego oraz Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie od lat zajmują się upamiętnieniem lotników, którzy w czasie II wojny światowej służyli w Polskich Siłach Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Zestawiona została lista lotników, wśród których znalazło się co najmniej 40 osób pochodzących z Suwałk, Sejn i okolic.
Poniżej przedstawiamy żołnierzy-lotników oraz służb pomocniczych Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, urodzonych w powiecie suwalskim, a także w powiecie sejneńskim. Informacje z Listy Krzystka uzupełnione zostały o wiadomości zamieszczone na portalu www.niebieskaeskadra.pl i informacje własne.

 

ZOBACZ CAŁY ARTYKUŁ

 

Ryngraf to inaczej kaplerz, jak czytamy w „Encyklopedii staropolskiej” Zygmunta Glogera. Była to blacha na piersi, służąca kiedyś ku obronie, zwykle mosiężna, pozłacana, malowana, owalna, kształtem zbliżona do tarczy. Często występował na niej wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej oraz orzeł jako godło Polski.

Z czasem ryngraf przyjął mniejsze rozmiary i stał się symbolem zasług wojennych. Tego rodzaju ryngraf otrzymał w 1935 r. starszy wachmistrz Bolesław Kruszewski, najstarszy stażem w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich, za dwudziestoletnią nienaganną służbę.

Dalsze dzieje tej pamiątki są ciekawe i znane do pewnego stopnia w rodzinie. Bolesław Kruszewski wraz z synem Januszem brał udział w kampanii wrześniowej, walczył w obronie Grodna, w bitwie pod Kodziowcami i znaleźli się w obozie dla internowanych na Litwie. Obaj zdołali uciec do Wilna, gdzie spotkali znajomych, którzy pomogli im w trudnej sytuacji, a także poradzili, żeby dokumenty, odznaczenia oraz ryngraf zamurować w skrytce, w niewielkiej piwnicy. Jeszcze przed śmiercią ojca syn obiecał, że tam dotrze, wszystko odnajdzie i przechowa. Kiedy po latach znalazł się w Wilnie, bez trudu trafił do znanego miejsca, ale okazało się, że skrytka jest pusta i rozbita. Ślad po ryngrafie zaginął.

Na początku lat 90-tych można było przeczytać w prasie wzmiankę, że w kościele Św. Anny w warszawie otwarto wystawę, poświęconą Krechowiakom, a najwięcej pamiątek zgromadzono po Bolesławie Kruszewskim.

Jego syn Janusz dotarł do warszawy, ale wspomniana wystawa została już zamknięta. Dowiedział się jedynie od księdza, eksponowane zbiory pochodziły od p. Ciborowskiego z podwarszawskiej miejscowości. Janusz Kruszewski udał się na spotkanie z p. Ciborowskim mówił o swoich zainteresowaniach dziejami 1 Pułku Ułanów Krechowieckich, zaczął oglądać zebraną kolekcję, a kiedy zobaczył pamiątki po ojcu, wyjął swój dowód osobisty, przedstawił się i wyraził prośbę, że chce je odkupić, przede wszystkim ryngraf. Pan Ciborowski jako wytrawny zbieracz nie zgodził się na żadną transakcję, powiedział tylko, że eksponaty kupił w Desie, dużo zapłacił, co można jeszcze sprawdzić. Janusz K. był w Desie, gdzie potwierdziła się relacja p. Ciborowskiego, a przy okazji dowiedział się, że zbiory po jego ojcu sprzedała jakaś pani, podająca się za córkę Bolesława Kruszewskiego (a przecież on córki nie miał).

Po latach dotarła wiadomość, że p. Ciborowski nie żyje, a jego syn poważną część zbiorów przekazał do Belwederu. I nagle jesienią 2008 r. ryngraf pojawił się na aukcji internetowej. Zrządzeniem losu powrócił do Augustowa, gdyż nabył go jeden z mieszkańców naszego miasta. Dzisiaj w posiadaniu rodziny Kruszewskich.

Na podstawie m.in. relacji p. Krystyny Świerkowskiej napisała Janina Pietrzakowa.    

 

Portal www.listakrzystka.pl wspólnie z Fundacją Historyczną Lotnictwa Polskiego oraz Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie od lat zajmują się upamiętnieniem lotników, którzy w czasie II wojny światowej służyli w Polskich Siłach Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Zestawiona została lista lotników, wśród których znalazło się co najmniej 39 osób pochodzących z Augustowa lub okolic.
Poniżej przedstawiamy żołnierzy-lotników Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, urodzonych w powiecie augustowskim. Informacje z Listy Krzystka uzupełnione zostały o wiadomości zamieszczone na portalu www.niebieskaeskadra.pl i informacje własne.
ZOBACZ CAŁY ARTYKUŁ

10 sierpnia 2021 | Danuta Kaszlej
Pobiegnij „Tropem wilczym” w Augustowie
 

Pobiegnij „Tropem wilczym” w hołdzie Żołnierzom Wyklętym w Augustowie.

Ze względu na pandemię termin biegu został w tym roku przesunięty. Dotąd był organizowany w niedzielę najbliższą 1 marca – Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. 

W tym roku bieg odbędzie się 15 sierpnia. W 101. rocznicę bitwy warszawskiej, w dniu święta Wojska Polskiego, oddamy hołd Niezłomnym Żołnierzom Rzeczypospolitej.
Oni – pozostając wierni przysiędze – walczyli o Niepodległą, przeciwko sowieckiemu zniewoleniu.
Start biegu 15 sierpnia 2021 r. o godz. 10.30 w augustowskiej dzielnicy Lipowiec, ul. Turystyczna, pierwszy punkt Szlaku Orła Białego.
Parkingi dla uczestników wzdłuż ul. Turystycznej. Możliwy jest też dojazd komunikacją miejską (bezpłatną).   

Inny termin i nowa trasa (patrz mapka poniżej), ale idea biegu pamięci ta sama. Zapraszamy! 

 
Regulamin biegu i wszystkie ważne informacje tutaj: 

https://dostartu.pl/bieg-tropem-wilczym-pamieci-zo-nierzy-wykletych-v6034
ZOBACZ CAŁY ARTYKUŁ

20 lipca 2021 | Danuta Kaszlej
Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
 

Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 r. (część 2):
obchody w Augustowie, 12 lipca 2021 r. 
Prezentujemy fotoreportaż Wojciecha Kaszleja zawierający chronologicznie zestawione zdjęcia z popołudniowej części augustowskich uroczystości w hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej. 
Fotografie z oficjalnego otwarcia obchodów na Rynku Zygmunta Augusta oraz z gry „Śladami Obławy Augustowskiej” zamieściliśmy we wcześniejszym wpisie: 
http://akklub.pl/aktualnosci/fotoreportaz-z-obchodow-dnia-pamieci-ofiar-oblawy-augustowskiej-augustow-12-07-2021-r-cz-1/
 

15 lipca 2021 | Danuta Kaszlej
Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
 

Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej – Augustów, 12.07.2021 r. w obiektywie  Wojciecha Kaszleja.

Zapraszamy do obejrzenia fotografii – byłaś, byłeś – znajdź się na zdjęciu!
Nie było Cię – obejrzyj, jak oddaliśmy hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.

Fotoreportaż zawiera chronologicznie ułożone zdjęcia z pierwszej części augustowskich obchodów Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej – cdn.

Przed oficjalnym otwarciem

Przestrzeń w centrum miasta zagospodarowała wystawa plenerowa IPN prezentująca elementarną wiedzę o sowieckiej zbrodni na Polakach sprzed 76 lat oraz stoiska z publikacjami, grami historycznymi i gadżetami promocyjnymi. 
O takie uatrakcyjnienie obchodów i prezentację swej działalności zadbały następujące instytucje i stowarzyszenia: Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Pileckiego, Federacja Patriotyczna, Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie.

Uroczyste otwarcie obchodów oraz gra mobilna „Śladami Obławy Augustowskiej”

Uroczystości rozpoczęliśmy śpiewająco dzięki Augustowskiemu Teatrowi Piosenki.

Po wprowadzeniu historycznym glos zabrali goście, następnie gospodarze terenu.

Część oficjalną zakończyliśmy zaproszeniem na start uczestników gry terenowej „Śladami Obławy Augustowskiej”.

Celem gry było poznanie miejsc w Augustowie, które są związane z pacyfikacją z lipca 1945 r.
Drużyny docierały do nich prowadzone przez aplikację mobilną i w każdym miejscu czekały niespodzianki, mini-rekonstrukcje, materiały filmowe, interaktywne zadania, strzelnica, opatrywanie ran.

Wierzymy, że młodzież, dzięki grze, popatrzy na znane im miejsca w Augustowie inaczej, że będą umieli je powiązać z wiedzą o dramacie z lipca 1945 r., który tu rozgrywał się.

Działo się – zobaczcie sami! Wystarczy kliknąć na pierwsze zdjęcie i dać się prowadzić strzałkami 🙂 

Ciąg dalszy relacji nastąpi…

Danuta Kaszlej  

 

5 lipca 2021 | Danuta Kaszlej
76. rocznica Obławy Augustowskiej
 

76. rocznica Obławy Augustowskiej – 12 lipca 2021 r. – będzie miała w Augustowie wyjątkowy charakter. Instytut Pileckiego zakupił tzw. Dom Turka – augustowską siedzibę NKWD i PUBP, co daje nareszcie nadzieję na godne upamiętnienie Ofiar Obławy Augustowskiej.

Przyjdź, by upomnieć się o Ofiary największej sowieckiej zbrodni na Polakach po II wojnie światowej. 
Więcej informacji o pacyfikacji z lipca 1945 r., wymierzonej w polskich patriotów – mieszkańców ziemi augustowskiej, sejneńskiej, sokólskiej, suwalskiej oraz terenów dzisiejszej Litwy i Białorusi znajdziesz tutaj:  

Danuta Kaszlej, Zbigniew Kaszlej, Obława Augustowska. Pamiętam.

W poniedziałek, 12 lipca 2021 r., w Dniu Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej – w 76. rocznicę sowieckiej zbrodni – zapraszamy do wspólnego wyrażenia w Augustowie naszej pamięci o zamordowanych i poległych. 

Uroczyste otwarcie obchodów Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. 

12 lipca br., w samo południe – o godz. 12.00, zapraszamy serdecznie  na Rynek Zygmunta Augusta.

Każdy znajdzie tam coś interesującego. Na rynku, w centrum Augustowa, rozlokują stoiska z grami, pamiątkowymi gadżetami oraz z publikacjami: Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Pileckiego, Federacja Patriotyczna, Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie.
Wiele osób będzie starało się, by uatrakcyjnić obchody – przyjdź i sprawdź. 

Oficjalne otwarcie uroczystości, z akcentem muzycznym przygotowanym przez Augustowskie Placówki Kultury, uatrakcyjni wystawa plenerowa poświęcona Obławie Augustowskiej autorstwa Oddziału IPN w Białymstoku.

Na telebimie obejrzeć będzie można materiały filmowe o Obławie Augustowskiej. Zapraszamy też na poszukiwanie w Augustowie miejsc związanych z sowiecką zbrodnią dokonaną na naszych przodkach. 

Gra z aplikacją mobilną „Śladami Obławy Augustowskiej” 

Tego jeszcze nie było!
Ze smartfonem w dłoni i darmową aplikacją mobilną na nim, zgłoszone drużyny będą odkrywać rzeczywistość sprzed 76. lat.

Rozpoczynając grę na Rynku Zygmunta Augusta, jej uczestnicy przejdą przez kilka punktów związanych z lipcową obławą.

Będą zagadki i wiele ciekawych, zróżnicowanych zadań, między innymi z elementami rekonstrukcji historycznych, sprawdzeniem swej celności na strzelnicy – pod czujnym okiem instruktorów z Hufca Augustów ZHP – będzie się działo! 

A po powrocie na rynek wszyscy odbiorą upominki i nagrody. 

Organizatorem gry jest Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie, współorganizatorami: Oddział IPN w Białymstoku, ZHP Hufiec Augustów. 
Danuta Kaszlej opracowała scenariusz na bazie różnorodnych źródeł, w tym nagrań video i opracowań autorstwa Danuty i Zbigniewa Kaszlejów. Scenariusz został przedyskutowany w gronie współorganizatorów i tak powstała trasa „Śladami Obławy Augustowskiej”, którą zamierzamy powtarzać i rozwijać w kolejnych latach.  

Dzięki uprzejmości Dyrektora Oddziału IPN w Białymstoku, zaangażowaniu Naczelnik
i pracowników OBEP w Białymstoku, wykorzystamy w naszej grze miejskiej aplikację mobilną Action Track.

Modlitwa, pamięć …

W intencji Ofiar Obławy Augustowskiej i Ich Rodzin pomodlimy się w 12 lipca o godz. 18.00 w Bazylice Mniejszej Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie.

Pamięć wyrazimy też składając kwiaty o godz. 17.30 przed tzw. Domem Turka, gdzie w lipcu 1945 r. więziono zatrzymanych oraz w bazylice pod tablicą upamiętniającą Ofiary Obławy Augustowskiej .

(…) musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę

Po zakończeniu mszy św., o godz. 19.00, zachęcamy do udziału w V publicznym odczytaniu nazwisk naszych przodków, zamordowanych przez Sowietów w lipcu 1945 r.: Przywróćmy Im imiona i twarze.

Ta idea zawołania każdego po imieniu, jak wyraził to Zbigniew Herbert, zgromadziła – cztery lata temu w centrum naszego miasta, na Rynku Zygmunta Augusta, a w ostatnich trzech latach w bazylice – bardzo wielu mieszkańców Augustowa i regionu oraz turystów. 

Imiona i nazwiska Ofiar Obławy Augustowskiej odczytywali wtedy członkowie ich rodzin, osoby z pokolenia jeszcze pamiętającego dramatyczny lipiec 1945 r. Byli wśród nich  AK-owcy, ale i również ludzie młodzi, harcerze, dzieci – bo pamięć trzeba przenieść na następne pokolenia. Na nie spada obowiązek wyjaśnienia zbrodni sprzed 76 lat.

12 lipca br., w 76. rocznicę pacyfikacji, powtórzmy na Rynku Zygmunta Augusta ten nasz augustowski, oddolny apel pomordowanych i poległych w Obławie Augustowskiej.

Wyczytamy nazwiska i wyświetlimy te zdjęcia Ofiar, które posiadamy w zbiorach.

Każdy będzie mógł podejść do mikrofonu i odczytać z przygotowanej listy nazwiska ofiar.   Znamieniem tego roku jest prośba o zachowanie bezpieczeństwa uczestników: pamiętajcie Państwo o obowiązujących rygorach sanitarnych.     

Koncert w hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej

Po zakończeniu apelu pamięci, w ramach cieszącego się uznaniem cyklu Camerata Augustoviana, wykładowcy i uczestnicy IX Warsztatów Wiolonczelowych zapraszają na koncert wiolonczelowy. 

Niesamowite występy wiolonczelistów stały się już piękną tradycją augustowskich obchodów rocznicy Obławy Augustowskiej – sowieckiej zbrodni, według prawa, nie ulegającej przedawnieniu. 

Oddajmy wspólnie hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.

Zabierzmy ze sobą rodzinę, przyjaciół, znajomych.

Niech świadomość konieczności wyjaśnienia zbrodni przejmują młodzi. Jest to bardzo ważne ponieważ nie mamy nadziei, że nastąpi szybko. 
Trauma rodzin dotkniętych lipcową obławą wciąż trwa i zobowiązuje nas do upominanie się o poznanie losu Ich bliskich. 

Odnalezienie dołów śmierci, zamordowanych 76 lat temu, pozostaje zadaniem koniecznym do wykonania, bo – jak napominał Z. Herbert:

” jesteśmy mimo wszystko stróżami naszych braci
(…) musimy zatem wiedzieć
policzyć dokładnie
zawołać po imieniu
opatrzyć na drogę”.

Masowa zbrodnia ma indywidualne twarze, więc Przywróćmy Im twarze i imiona! Gdzie?
Na Rynku Zygmunta Augusta w Augustowie.
Kiedy?
12 lipca 2021 r., o godzinie 19.00.

Będziesz?

Obchody Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 12 lipca 2021 r. patronatem objęli:   

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku
Instytut Pileckiego w Warszawie
Federacja Patriotyczna
Starosta Powiatu Augustowskiego
Burmistrz Miasta Augustowa 

Organizatorzy:  

Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie
Augustowskie Placówki Kultury
Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej koło w Augustowie

Współorganizatorzy:  

Związek Harcerstwa Polskiego Hufiec Augustów 
Parafia Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie

W imieniu organizatorów i współorganizatorów

Danuta Kaszlej
Prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie.    

2 lipca 2021 | Danuta Kaszlej
Dom Turka w Augustowie odzyskany!
 

Instytut Pileckiego zakupił Dom Turka w Augustowie i to wyjątkowe miejsce, z dniem 2 lipca 2021 r. staje się własnością instytucji kultury państwa polskiego. Ma szansę stać się ważne na mapie ocalania narodowej pamięci i opowiadania o niej światu. 

Dzisiejszy dzień do finał walki o augustowską siedzibę NKWD i PUBP, którą prowadziliśmy, jako Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie od 2008 r.!
Udało się nam ocalić Dom Turka przed zbezczeszczeniem, zachować poprzez wpis w rejestr zabytków, obronić ten wpis przed Sądem Administracyjnym w Warszawie. Dzięki wielu sojusznikom! A teraz państwo polskie wypełnia swoje zadanie – Dom Turka zakupiony przez Instytut Pileckiego to fakt, który daje ogromną nadzieję.
 

Dziękuję wszystkim – nazwanym publicznie i nie, którzy mieli w tym swój udział!

Miejsce kaźni żołnierzy AK-AKO-WiN. Miejsce symbol: w tym samym budynku oprawcy komunistyczni więzili patriotów, spisywali listy deportowanych w latach 1939 – 41, a od stycznia 1945 r. do 1956 r. działało PUBP. Jedno z miejsc przetrzymywania Ofiar Obławy Augustowskiej.

Droga (cierniowa) do wpisu w rejestr zabytków

W czerwcu 2011 r. – napisałam tekst obwieszczający zakończenie batalii o wpis w rejestr zabytków augustowskiej siedziby Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (a wcześniej NKWD), tzw. „Domu Turka”, czyli kamienicy przy ul. 3 Maja 16.

Trwające ponad dwa lata starania, dziesiątki pism, zwieńczone postępowaniem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, pozwoliły w połowie 2011 r. ocalić miejsce kaźni żołnierzy niepodległościowego podziemia: AK – AKO – WiN i ludzi udzielających im wsparcia.

Ocalić przed czym? Przed rozbiórką obiektu (pozostać miała tylko ściana z tablicą upamiętniającą ofiary) i zabudową posesji galerią handlową.
„Handel na ludzkich szczątkach” – tak określili plan właściciela ludzie, którzy byli w „Domu Turka” przesłuchiwani, torturowani i pamiętali swych kolegów, których ostatni raz widzieli w areszcie mieszczącym się w piwnicach tego budynku, potem już nigdy. Rodziny dostały informacje o śmierci, ale ciał nie.

W 2008 r. augustowianie dowiedzieli się ze zdziwieniem, że kamienicę przy 3 Maja 16 zakupił właściciel miejscowej agencji nieruchomości a nie Miasto Augustów. Do tego momentu wiedzieliśmy, że prawnik w imieniu władz miasta finalizuje rozmowy prowadzone  ze spadkobiercami przedwojennych właścicieli i że ten tożsamościowy obiekt stanie się po zakupie muzeum. Wiedzę tę mieli augustowscy inwestorzy i część z nich twierdzi, że świadomie odstąpiła od zainteresowania tą posesją, by nie utrudniać negocjacji miastu.

Jednak nie wszyscy i zamiast muzeum okazało się, że w miejscu kaźni ma być galeria handlowa.

Wpis w rejestr zabytków w 2011 r. udaremnił ten plan, nałożył na właściciela wymóg dbałości o obiekt, wymóg przekazywania wiedzy na temat wydarzeń z nim związanych i zagospodarowanie go z zachowaniem szacunku dla przeszłości tego miejsca.  Właściciel nie wywiązywał się z obowiązków, jednak nie zgodził się na propozycje ze strony władz miasta odkupienia lub zamiany posesji po cenach rynkowych. Wcześniej prasa podawała astronomiczne kwoty 6 – 8 milionów złotych, jako wycenę satysfakcjonującą właściciela.

„Dom Turka” niszczał. Wierzę, że dzisiaj zyskuje nowe życie. Instytut Pileckiego ma szansę stworzyć tu placówkę na światowym poziomie.

Poniżej tekst z 2011 r., podający najważniejsze fakty z historii budynku w czasie II wojny światowej i po niej. 

„Dom Turka” zabytkiem!

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1 kwietnia 2011 r. o wpisie w rejestr zabytków augustowskiej siedziby NKWD i PUBP – tzw. „Domu Turka”, uznając za zasadną i potrzebną ochronę prawną budynku przy ul. 3 Maja 16 w Augustowie ze względu na jego wartości artystyczne i historyczne. Ochroną konserwatorską objęty został cały obiekt.

Datowany 16 czerwca 2011 r. dokument jest decyzją ostateczną w administracyjnym toku postępowania. Odtąd pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie jakichkolwiek prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku. Prace takie są możliwe i wręcz pożądane, wymagają jednak uzgodnień z konserwatorem, by nie naruszały szacunku dla wydarzeń ważnych dla lokalnej społeczności, które ten obiekt w materialny sposób symbolizuje. Właściciel odpowiada za stan jego zachowania.

O uznanie „Domu Turka” za zabytek i zapewnienie mu ochrony prawnej poprzez wpis w rejestr zabytków zwróciły się do PWKZ w czerwcu 2009 r. cztery augustowskie organizacje: Koło Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Związek Sybiraków, Związek Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej oraz inicjator tej idei: Klub Historyczny im. Armii Krajowej.

Argumentowaliśmy, że budynek ten, jako miejsce męczeństwa polskich patriotów w czasie II wojny światowej i w okresie powojennym, stanowi świadectwo minionej epoki i zdarzeń, których zachowanie leży w interesie społecznym, a więc spełnia wymogi ustawowej definicji zabytku.

Przytoczę najbardziej podstawowe fakty to potwierdzające.

Tą augustowską kamienicę na początku 1940 r. przejął Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR (NKWD). Tam właśnie do czerwca 1941 r. (gdy Rosjanie zostali wyparci z Augustowa przez Niemców), więziono przeciwników okupacyjnej sowieckiej władzy, stamtąd też NKWD kierowało trzema kolejnymi deportacjami mieszkańców ziemi augustowskiej w głąb Rosji.

NKWD powróciło do obiektu jesienią 1944 r., a w styczniu 1945 r. usytuowało w nim tworzony według sowieckich wzorców Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, przejmujący stopniowo od Rosjan odpowiedzialność za zwalczanie ruchu niepodległościowego.

W lipcu 1945 r. funkcjonariusze PUBP udzielili pomocy służbom sowieckim w realizacji Obławy Augustowskiej, pacyfikacji mającej na celu likwidację polskiego podziemia. „Dom Turka” był wówczas jednym z miejsc przetrzymywania podejrzanych o przynależność bądź wspieranie Armii Krajowej.

Ci jej żołnierze, którzy przetrwali lipcową obławę sowiecką byli nadal (aż do jesieni 1954 r.) bezwzględnie ścigani przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Augustowie przy współpracy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Milicji Obywatelskiej.

W operacjach (obławach) realizowanych przeciwko antykomunistycznemu podziemiu zabijani byli, a także zatrzymywani, mieszkańcy powiatu augustowskiego i powiatów ościennych. Zwłoki zabitych oraz osoby zatrzymane przewożono do „Domu Turka”, gdzie ujęci poddawani byli brutalnemu śledztwu.

Były przypadki zakatowania w czasie przesłuchań w siedzibie UB i pochówków na terenie otaczającym budynek. Istnieje uzasadnione podejrzenie, że nadal mogą znajdować się tam szczątki ludzkie.
Liczymy na to, że poprzez ziemną odkrywkę archeologiczną sprawdzą to prokuratorzy Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku.

Każdego, kto posiada informację na temat przestępstw funkcjonariuszy PUBP w Augustowie proszę o ich zgłoszenie do białostockiego IPN – tel. 85 6645790.

Augustowski „Dom Turka” to miejsce zbrodni komunistycznych o wyjątkowo wyrazistej symbolice: w jednym i tym samym miejscu Polacy doświadczyli represji najpierw sowieckiego, a od 1945 r. polskiego aparatu bezpieczeństwa – represji porażających co do okrucieństwa i liczby.

Takie miejsce powinniśmy zachować dla potomnych jako przestrogę, ale i wyraz hołdu dla tych Niezłomnych, którzy za wolną Polskę płacili życiem i zdrowiem, a jeszcze do niedawna byli określani nie patriotami, a bandytami.

Przypadek „Domu Turka” wykazał, że miejsca zbrodni komunistycznych nie doczekały się ciągle jeszcze w naszym państwie należnej ochrony i nie są traktowane na równi z miejscami zbrodni hitlerowskich.

Pomysł zabudowy galerią handlową warszawskiego Pawiaka wydaje się obrazoburczy, a czy równie oburza taki sam projekt odnośnie augustowskiej siedziby NKWD i PUBP ? Augustowski „Dom Turka” jest lokalnym odpowiednikiem Pawiaka (dobrze rozumieją to rodziny ofiar represji komunistycznego aparatu władzy) i dobrze, że nareszcie jest chroniony ustawą o zabytkach.
Jestem przekonana, że PWKZ zadba o zachowanie właściwej powagi i godności tego miejsca.

Dziękuję PWKZ i wszystkim, którzy przyczynili się do podjęcia decyzji o wpisie „Domu Turka” w rejestr zabytków , szczególnie augustowianom i mieszkańcom regionu, którzy nie zapomnieli o ofierze swych przodków.

Danuta Kaszlej, Prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie.

14 czerwca 2021 | Danuta Kaszlej
Musimy pamiętać!
 

Publikujemy materiał roboczy – listę 436 mieszkańców powiatu augustowskiego osadzonych w niemieckich obozach koncentracyjnych – jeśli możesz: zweryfikuj, uzupełnij. Zapytaj rodzinę, zapytaj najstarsze osoby w Twoim otoczeniu

14 czerwca to Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. Upamiętnia on datę przybycia pierwszego transportu więźniów politycznych w 1940 r. do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.
Na stronie internetowej Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie, w zakładce „Ofiary II wojny światowej na Augustowszczyźnie” zamieściłem listę mieszkańców powiatu augustowskiego osadzonych w niemieckich obozach koncentracyjnych w czasie II wojny światowej.
http://akklub.pl/…/%ef%bb%bfstraty-wojenne-osoby-pochodzac…/

Na dzień dzisiejszy udało mi się ustalić 436 nazwiska. Zwracam się z apelem o uzupełnienie listy i weryfikację danych.
Przywołajmy z imienia i nazwiska wszystkie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych i obozów zagłady – jesteśmy Im winni pamięć, a jest to ostatni moment, gdyż osoby mogące udzielić informacji odchodzą i niedługo już nie będzie kogo zapytać.
Zbigniew Kaszlej

 

Zbigniew Kaszlej