17 czerwca 2018 | Zbigniew Kaszlej
Wystawa „Ojcowie Niepodległości” w Augustowie
 

W czwartek, 14 czerwca 2018 r. na Rynku Zygmunta Augusta w Augustowie miało miejsce otwarcie wystawy plenerowej  „Ojcowie Niepodległości” zorganizowane przez białostocki Oddział Instytutu Pamięci Narodowej i Augustowskie Placówki Kultury. Na kilkunastu wielkoformatowych planszach zaprezentowane zostały osoby Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Wincentego Witosa, Wojciecha Korfantego oraz Ignacego Daszyńskiego. Plansze prezentują proces odbudowy państwowości, zawierają także duży wybór archiwalnych fotografii, przedruki pierwszych stron Monitora Polskiego z pierwszych dni niepodległości. W otwarciu wystawy uczestniczyły władze miasta i powiatu w osobach Burmistrza Wojciecha Walulika, Jarosława Szlaszyńskiego – Starosty Augustowskiego, Katarzyny Beaty Sturgulewskiej – Wicestarosty.
Otwarciu wystawy towarzyszyła konferencja podczas której pracownicy Oddziału IPN w Białymstoku: dr Waldemar Wilczewski, dr Łukasz  Lubicz – Łapiński i dr Paweł Warot (referat odczytała Magda Dzienis – Todorczuk) przedstawili referaty prezentujące sylwetki najważniejszych osób, dzięki którym Polska odzyskała niepodległość.
Zapraszamy do obejrzenia wystawy, bowiem prezentowana będzie w Augustowie jeszcze tylko około dwóch tygodni.

fot. Zbigniew Kaszlej

 

logo Obława Augustowska autor Michał Kaszlej

W drugim tomie Augustowskich Pamiętników zamieściliśmy bardzo ciekawe wspomnienia Stanisława Szypera, Moja rodzinna wieś w latach 1935 – 1948.
http://akklub.pl/publikacje/augustowskiepamietniki/augustowskie-pamietniki-ii/stanislaw-szyper-moja-rodzinna-wies-w-latach-1935-%E2%80%93-1948-wspomnienia/

Biogram autora:
http://akklub.pl/publikacje/augustowskiepamietniki/augustowskie-pamietniki-ii/stanislaw-szyper/

Pan Stanisław, mieszkaniec wsi Jastrzębna, był zatrzymany jak większość mężczyzn wsi, przez Sowietów w Obławie Augustowskiej i – szczęśliwie dla nas – zwolniony. Poniżej prezentujemy mówiący o tym fragment wspomnień Stanisława Szypera „Rys autobiograficzny”, wydany w formie maszynopisu w Lipsku w 1985 roku.

Stanisław Szyper

„W maju 1945 roku zakończyła się wojna. Z zachodu zaczęły wracać wojska sowieckie. Pociągi woziły jakiś sprzęt, jechały też transporty wojskowe. Szosą pędzono czarno-białe bydło całymi stadami. Mówiono, że gonią je do Związku Radzieckiego. W lipcu tegoż roku wracające oddziały radzieckich wojsk wkroczyły do naszej wsi. W niedzielne popołudnie zebrano wszystkich mężczyzn na podwórku u Toczków, w celu, jak mówiono, kontroli. Myśleliśmy, ze kontrola odbędzie się szybko, jednakże stało się inaczej. Nazajutrz przeszliśmy pod konwojem do stodoły Pietrzeńców, gdzie trzymano nas około tygodnia. Jedzenie przynosiły nam nasze matki i siostry. Po tygodniu pomaszerowaliśmy do Jasionowa za Krasnymborem i tam w stodole u jakiegoś gospodarza trzymano nas jeszcze tydzień. Po tym czasie zaczęto niektórych zwalniać. Mnie również zwolniono.

Ojciec zwolniony został jeszcze w Jastrzębnej I. Brat natomiast został przewieziony do Sztabina, razem z kilkoma innymi, między nimi Granackim Czesławem z Jastrzębnej i moim stryjkiem z Krasnegoboru Józefem Szyperem. Ze Sztabina brata zwolniono, ale stryjka zabrano. Nie wrócił też z naszej wsi Granacki Czesław. Słuch o nich zaginął. Co się z nimi stało nie wiadomo”.
Na zdjęciu dom Szyców w Sztabinie – miejsce przesłuchiwań i przetrzymywania Ofiar obławy Augustowskiej.
Dom Szyców

Zbigniew Kaszlej

 

Prezentujemy kolejną pozycję w dorobku Stanisława Szypera. Są to wspomnienia z dwudziestu lat jego pracy w szkole w Skieblewie.
Do Skieblewa wraz z moją żoną Leokadią, również nauczycielką, przyjechałem w sierpniowy dzień 1952 roku. Przywiózł nas mój ojciec, końmi zaprzężonymi do drabiniastego wozu ….
Tak brzmią pierwsze zdania. Całość czyta się jednym tchem!  
Życzymy przyjemnej lektury.

Pełny tekst wspomnień znajdziecie klikając w ten link:

Skieblewo

Informacje o autorze wraz ze zdjęciem: http://akklub.pl/publikacje/augustowskiepamietniki/augustowskie-pamietniki-ii/stanislaw-szyper/

 

25 stycznia 2018 r. zamieściłem na stronie Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie artykuł Zginęli w czasie II wojny światowej z miejscowości Krasne (2)  wskazujący 7 osób, pochodzących z miejscowości Krasne, które zginęły w czasie II wojny światowej. Kończąc artykuł poprosiłem czytelników o uzupełnienia, sprostowania i bardzo dziękuję za odzew.
W zasobach rodziny Skokowskich udało się odnaleźć fotografię Marianny Skokowskiej, mieszkanki Krasnego, która zginęła w czerwcu 1941 r. podczas ostrzału wsi Krasne przez Niemców.
Dziękuję Panu Tadeuszowi Skokowskiemu za udostępnienie fotografii.

Nie pozwólmy, by zginęła pamięć o ofiarach II wojny – ponawiam apel o wypytanie najstarszych osób w rodzinie, w naszej miejscowości i zrobienie spisu nazwisk tych, którzy zginęli. A może uda się do nazwiska dodać zachowane zdjęcie, dokument czy inną pamiątkę? Czekam na informacje pod tel. 501298534.
Zbigniew Kaszlej

 

Zginęli w czasie II wojny światowej ze wsi Krasne:

  1. Samarecki Bronisław – który zabił bez pozwolenia świniaka, za to został zastrzelony przez żandarmów niemieckich w okolicach swego gospodarstwa.
  2. Kalisz Władysław – zastrzelony został wraz z Samareckim Bronisławem.
  3. Skokowska Marianna – zginęła w czerwcu 1941 r. podczas ostrzału wsi Krasne przez Niemców. Mieszkańcy ukryli się w lasku, w dołach po przechowywanych ziemniakach. Pani Marianna, babcia Tadeusza Skokowskiego, nie chciała załatwiać potrzeb fizjologicznych przy innych, w dole, więc wyszła z niego. Wtedy snajper niemiecki strzelił jej prosto w czoło.
  4. Skok Wiktor – zginął podczas ostrzału w czerwcu 1941 r.
  5. Krysiuk Stanisław – ojciec żołnierza AK-AKO-WiN Edmunda Krysiuka. W czerwcu 1941 r. został raniony odłamkiem w szyję, wkrótce zmarł. Gdy front niemiecko – sowiecki przeszedł dalej, wszystkich ww. przeniesiono na cmentarz do Lipska.
  6. Bartoszewicz Bolesław – zginął w czasie wojny.
  7. Dziemianowicz Wacław – w czasie II wojny światowej Niemcy kazali mu wejść do bunkra, gdzie siedział sowiecki żołnierz; ten dźgnął go bagnetem.
 

jury Kucharzewski Nagrody lepsze Z nagrodami Zlotu ptakaKomunikat Komisji Konkursowej
XVI konkursu artystycznego „Historia utrwalona na starej fotografii”,

Komisja konkursowa w składzie:

Andrzej Matusiewicz – przewodniczący
Wojciech Batura – członek
Barbara Kondracka – członek
Celina Kalejta – członek
Zbigniew Kaszlej – członek

po zapoznaniu się ze złożonymi pracami konkursowymi oraz po wysłuchaniu publicznej prezentacji prac, dokonanej przez autorów podczas gali finałowej w dniu 18 maja 2018 r. w II Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie, postanowiła przyznać:

1. w kategorii klasy gimnazjalne:
nagrodę Katarzynie Prokop (uczennica Społecznej Szkoły Podstawowej STO w Augustowie, tytuł pracy: „Ksiądz Józef Montwiłł – bohater z Titanica”, opieka: pani Dorota Prokop)
2. w kategorii szkoły ponadpodstawowe:
I nagrodę: Patrycji Skindzier (uczennica Augustowskiego Centrum Edukacyjnego
tytuł pracy: „Zyta Kucharzewska – ofiara Obławy Augustowskiej”, opiekun: pan Jacek Bednarczyk)

II nagrodę: Natalii Kierklo (uczennica II Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie, tytuł pracy: „Zginął bo był niewinny – historia o Władysławie Żukowskim aresztowanym w czasie Obławy Augustowskiej w 1945 r.”,
opiekun: pan Grzegorz Łapszys)

III nagrodę: Paulinie Zielepusze (uczennica Augustowskiego Centrum Edukacyjnego, tytuł pracy: „Wypadek czy pożar? Ochotnicza Straż Pożarna w Lipsku nad Biebrzą od lat na miejscu”, opiekun: pan Jacek Bednarczyk)

III nagrodę: Zuzannie Skoczko (uczennica II Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie, tytuł pracy: „Gdyby ryby miały głos”,
opieka: pani Maria Kisielewska)

Wyróżnienie: Faustynie Skorupie (uczennica II Liceum  Ogólnokształcącego w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie, tytuł pracy: „Kręć się, kręć wrzeciono…”, opieka: pani Maria Kisielewska

Wyróżnienie: Kindze Danilczyk (uczennicy Augustowskiego Centrum Edukacyjnego, tytuł pracy: „Historia rodziny utrwalona na zdjęciach ślubnych”, opieka pani Jadwiga Motuk)

Przyznano także nagrody specjalne:
Nagrodę Nadleśniczego Nadleśnictwa Augustów otrzymała Natalia Kierklo z II Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie
za pracę: „Zginął bo był niewinny – historia o Władysławie Żukowskim aresztowanym w czasie Obławy Augustowskiej w 1945 r.”

Nagrodę Nadleśniczego Nadleśnictwa Płaska otrzymała Zuzanna Skoczko z II Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie
za pracę: „Gdyby ryby miały głos.”

Nagrodę Muzeum Ziemi Augustowskiej uzyskała Paulina Zielepucha z Augustowskiego Centrum Edukacyjnego za pracę: „Wypadek czy pożar? Ochotnicza Straż Pożarna w Lipsku nad Biebrzą od lat na miejscu”.

Nagrodę Muzeum Okręgowego w Suwałkach otrzymała Katarzyna Prokop ze Społecznej Szkoły Podstawowej STO w Augustowie, za pracę: „Ksiądz Józef Montwiłł – bohater z „Titanica”.

Nagrodę Publiczności otrzymała Katarzyna Prokop ze Społecznej Szkoły Podstawowej STO w Augustowie, autorka pracy: „Ksiądz Józef Montwiłł – bohater z „Titanica”.

Augustów, dn. 18.05.2018 r.
Niebawem zamieścimy relację z przebiegu konkursu wraz z fotografiami Eweliny Dadury, Moniki Werner i Macieja Godlewskiego i listą sponsorów.

 

Przepis na historię bez nudy:
ambitna młodzież, nauczyciele pasjonaci, historycy regionaliści, dobra koncepcja, sprawni organizatorzy i ofiarni sponsorzy.
Nie wierzycie? – możecie to sprawdzić w czasie rozstrzygnięcia konkursu „Historia utrwalona na starej fotografii”.

Wraz z II Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie​ zapraszamy na publiczną prezentację prac konkursowych młodych badaczy historii. Dzięki ich pracy, wspieranej przez nauczycieli, kolejny raz będziemy mogli zobaczyć, jakie ciekawe opowieści kryją domowe archiwa, poznamy losy ludzi związanych z naszym regionem.
Zaproszenie Historia 2018

Jurorzy już zapoznali się z pracami konkursowymi, wypunktowali wartość źródeł oraz wartość opracowania i na tej podstawie miło nam zaprosić do udziału w rywalizacji  finałowej (podajemy w kolejności alfabetycznej):

  • Kingę Danilczyk – Augustowskie Centrum Edukacyjne, tytuł pracy:
    „Historia rodziny utrwalona na zdjęciach ślubnych”, opiekun: pani Jadwiga Motuk
  • Natalię Kierklo – II Liceum Ogólnokształcące w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie, tytuł pracy „Zginął bo był niewinny – historia o Władysławie Żukowskim aresztowanym w czasie Obławy Augustowskiej w 1945 r.”, opiekun pan Grzegorz Łapszys
  • Katarzynę Prokop – Społeczna Szkoła Podstawowa STO w Augustowie, tytuł pracy: „Ksiądz Józef Montwiłł – bohater z Titanica”, opiekun: pani Dorota Prokop
  • Patrycję Skindzier (Adam Śleszyński – współpraca graficzna) – Augustowskie Centrum Edukacyjne, tytuł pracy: „Zyta Kucharzewska – ofiara Obławy Augustowskiej”, opiekun: pan Jacek Bednarczyk
  • Zuzannę Skoczko – II Liceum Ogólnokształcące w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie, tytuł pracy: „Gdyby ryby mogły mówić”, opiekun: pani Maria Kisielewska
  • Faustynę Skorupę – II Liceum  Ogólnokształcące w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie, tytuł pracy: „Kręć się, kręć wrzeciono…”, opiekun: pani Maria Kisielewska
  • Paulinę Zielepuchę – Augustowskie Centrum Edukacyjne, tytuł pracy: „ Wypadek czy pożar? Ochotnicza Straż Pożarna w Lipsku nad Biebrza od lat na miejscu”, opiekun: pan Jacek Bednarczyk

Gratulujemy!
Przypominamy, że prezentacja finałowa nie może być dłuższa niż 10 minut i trzymamy za Was kciuki.

Przed finałem – szkolenie i wycieczka edukacyjna dla uczestników konkursu (autorzy prac wraz z opiekunami) oraz organizatorów (16 maja 2018 r.).
Tutaj szczegóły:
Objazd historyczny i szkolenie w ramach XVI konkursu „Historia utrwalona na starej fotografii”

W imieniu organizatorów
Danuta Kaszlej

 

Dziesiąty odcinek budowania wiedzy o Obławie Augustowskiej przez źródłowy przekaz o losach konkretnych ludzi, miejsc, zdarzeń z lipca 1945 r., poświęcam mieszkańcom wsi Kopiec (obecnie gmina Sztabin w powiecie augustowskim).

Tekst odtwarza przebieg pacyfikacji tej wsi z „okruchów” wiedzy pozbieranych z wszystkich dostępnych źródeł. Wykorzystałem publikacje, ale opieram się przede wszystkim na zasobie źródłowym, który jest wynikiem własnych badań prowadzonych od lat wraz z Danutą Kaszlej.
Po rozłożonej na rok pracy nad weryfikacją relacji i dokumentów – w tym 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego, po kolejnych wizjach lokalnych w przywoływanych miejscach, przedstawiam ustalenia dotyczące wydarzeń z lipca 1945 r. we wsi Kopiec.
Jak w każdym odcinku „Okruchów Obławy Augustowskiej” liczę na ich uzupełnienie bądź weryfikację przez czytelników.

Według jednej z relacji, przywołanej przez Alicję Maciejowską w książce „Przerwane życiorysy – Obława Augustowska, lipiec 1945 r., Białystok 2010 (dalej cyt.: Alicja Maciejowska), Sowieci pojawili się w Kopcu 8 lipca 1945 r. Do wsi zajechały wtedy samochody pełne żołnierzy Armii Czerwonej.
Oficerowie zakwaterowali się w domu Duchińskich. Bracia Jan i Eugeniusz „odstąpili” swoje łóżka kwaterującym oficerom i sypiali „na chlewie”.
Zatrzymania rozpoczęły się 12 lipca i trwały w dniach następnych.  Raporty 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego dokumentują, że zatrzymań dokonywali żołnierze 208 dywizji strzeleckiej wchodzącej w skład 124 korpusu strzeleckiego 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego. ZOBACZ CAŁY ARTYKUŁ

 

Uczestniczyliśmy w uroczystych obchodach 71. rocznicy ujawnienia struktur niepodległościowego podziemia w Sokółce. Inicjatorem i głównym organizatorem „Niedzieli z sokólskim obwodem Armii Krajowej” było Stowarzyszenie Historyczne im, Bohaterów Ziemi Sokólskiej.
Po mszy świętej w  kolegiacie pw. św. Antoniego Padewskiego miało miejsce złożenie wiązanek kwiatów i zapalenie zniczy przy pomniku poświęconym żołnierzom Obwodu AK Sokółka. Następnie przy starej plebanii grupy rekonstrukcyjne odtworzyły moment ujawnienia struktur podziemia niepodległościowego w Sokółce w kwietniu 1947 r.
Tradycyjna żołnierska grochówka była zwieńczeniem uroczystości.
Zainteresowanych przebiegiem ujawnienia 1947 r. w Augustowie i Suwałkach odsyłam do artykułu D.Kaszlej, Z. Kaszlej: http://www.astn.pl/r2002/ujawnienie.htm
Znajdziecie tam też zweryfikowane listy ujawnionych i ich przypisanie do struktur WiN – setki nazwisk żołnierzy AK-AKO-WiN z ziemi augustowskiej i suwalskiej – może z Waszych rodzin? To efekt mrówczej pracy i analizy ponad 10 tys. ankiet ujawnionych na mocy amnestii 1947 r.
W poniższej relacji o sokólskim ujawnieniu mówią w imieniu organizatorów rekonstrukcji Krzysztof Promiski, Krzysztof Oszer, Andrzej Zabek. Danuta Kaszlej odpowiada na pytanie o prześladowania ujawnionych:
https://bialystok.tvp.pl/37012948/29042018-godz1830

fot. Zbigniew Kaszlej

fot. Stowarzyszenie Historyczne im. Bohaterów Ziemi Sokólskiej