12 września 2019 | Danuta Kaszlej
80. rocznica II wojny światowej – pamiętaMY!
 

Serdecznie zapraszamy 17 września br., w rocznicę napadu ZSRR na Polskę, na uroczystości w Augustowie i Białobrzegach związane z 80. rocznicą wybuchu II wojny światowej.

„Po pierwszym września – siedemnasty”

Chcemy pamiętać nierozerwalnie powiązane ze sobą, tragiczne dla Polaków, dwie daty z września 1939 r., o których śpiewał Jacek Kaczmarski w „Balladzie wrześniowej”. Do dziś czujemy ich skutki, potrzebna jest nam refleksja po 80. latach czego (nie) nauczyła nas historia? Warto analizować, spierać się, bo wciąż jesteśmy między Zachodem a Wschodem, choć w zmienionych uwarunkowaniach.
Napad na Polskę Niemiec i ZSRR w 1939 r. rozpoczął światowy kataklizm, przyniósł Polakom koszmar wojny, brutalną okupację i utratę suwerenności na pół wieku.

„Nie dajmy zginąć poległym”

Minęło 80 lat, odchodzą na wieczną wartę uczestnicy i świadkowie tych wydarzeń. Co możemy zrobić, by ocalić pamięć, by rozumieć przestrogę? Zapraszamy na wspólne, międzypokoleniowe spotkanie, by przywołać Żołnierzy Września; by podjąć działania na rzecz ocalenia w naszych lokalnych społecznościach pamięci o wszystkich Ofiarach II wojny światowej i dramatycznego okresu powojennego.
Chcemy dać przestrzeń młodym, zapraszając ich do działań prostych a mających ogromną wartość. Czekamy na Was. Zapraszamy!
W imieniu organizatorów i współorganizatorów:
Danuta Kaszlej
Prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie

Związek Sybiraków zaprasza 17 września br., o godz. 17.00, na mszę św. w intencji Sybiraków i Ojczyzny w parafii Miłosierdzia Bożego w Augustowie, pl. Księdza Bolesława Szkiłądzia 1.

 

W Sztabinie na skrzyżowaniu ruchliwej trasy Augustów – Białystok i Sztabin – Krasnybór usytuowany jest pomnik, którego tablica zawiera następującą treść:

Żołnierzom VIII Uderzeniowego Batalionu Kadrowego /U.B.K./ ARMII KRAJOWEJ Którzy w dniu 1 maja 1943r działając w akcji odwetowej przy całkowitym zaskoczeniu wroga – odebrali Sztabin z rąk niemieckich i utrzymali go bez strat własnych przez 6h. A w domu tym – ówczesnej siedzibie żandarmerii hitlerowskiej wymierzyli sprawiedliwą karę katom i prześladowcom ludności polskiej. Przekazują swoją wdzięczną pamięć – mieszkańcy Sztabina i Ziemi Sztabińskiej.

Rzeczywiście, 1 maja 1943 r. żołnierze Uderzeniowych Batalionów Kadrowych na kilka godzin opanowały Sztabin. Wydarzenie to zostało dokładnie opisane w literaturze, ja nie będę do tego wracał.

Warty do dodania jest tu fakt, że podczas akcji zabity został jeden Niemiec i jeden wastocznik, współpracujący z Niemcami. Partyzanci zdobyli pokaźną ilość broni i wyposażenia. Zachowały się fotografie pokazujące żołnierzy Uderzenia w zdobytym w Sztabinie umundurowaniu i z niemiecką bronią.

Jakie represje poniósł Sztabin za taką spektakularną niemiecką porażkę.  

Kazimierz Krajewski w wydanej w 2010 r. książce: „Szczęsny” generał Stanisław Karolkiewicz 1918 – 2009″ (s. 40-41) podaje, że dowodzący akcją „Szczęsny” zapowiedział niemieckim żandarmom, iż w razie zastosowania represji wobec mieszkańców partyzanci podejmą działania odwetowe (okoliczność, iż spisano dane żandarmów z adresami ich rodzin w Prusach Wschodnich, musiała przemówić do ich wyobraźni, gdyż represji za tę akcję nie było)”.

Wydaje się to rzeczą niemożliwą, by takie spektakularne wydarzenie, jakim było zdobycie przez partyzantów Sztabina, machina niemiecka miała pozostawić bez odpowiedzi. 

Informacje o takim niemieckim odwecie zamieścił Antoni Dąbrowski ps. „Zając” jeden z dowódców oddziału partyzanckiego, w napisanej w okresie wrzesień – listopad 1983 r. w Białymstoku pracy „Ruch oporu Armii Krajowej w Lipsku w okresie II wojny światowej” (s. 12):
„Przy końcu maja 1943 r. do Sztabina przybyło 40 osobowe jagdkommando zakwaterowane w szkole. Jednocześnie zlikwidowano dwa posterunki, w Kolnicy i Kryłatce, których załogi wzmocniły Sztabin i Lipsk. Dopiero w czerwcu 1943 r. nałożono na Sztabin kontrybucję pieniężną oraz rzeczową: 300 m płótna lnianego cienkiego bielonego, 6 dużych dywanów wełnianych samodziałowych i 6 złotych zegarków. Sztabin opłacił kontrybucję i sadzono, ze na tym będzie koniec. Tymczasem w lipcu 1943 r. aresztowano i wywieziono do obozów koncentracyjnych mieszkańców Sztabina: Antoniego Murawskiego, Antoniego Zyskowskiego, Konrada Wiśniewskiego i Praczyka”.

Bardzo ważne są tu nazwiska osób represjonowanych, pochodzących, jak pisze Dąbrowski, ze Sztabina. Wydany w 1986 r. „Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939 – 45. Województwo suwalskie”, podaje, że w czerwcu 1943 r. „hitlerowcy rozstrzelali 5 mieszkańców Sztabina. Zwłoki zakopano w miejscu zbrodni”. Jako miejsce śmierci podano Augustów.

Rozstrzelani zostali:

  1. Zyskowski Antoni
  2. Wiśniewski Konrad
  3. Walio Maria
  4. Murawski Antoni
  5. Bradczyk Wiktor.

Jak widać jedno nazwisko Dąbrowski podał niedokładnie, o Marii Walio nie wspomniał, ale pozostałe nazwiska się zgadzają. Według „Rejestru miejsc…” zostali oni rozstrzelani w Augustowie, Antoni Dąbrowski podaje, że zostali wywiezieni do obozów koncentracyjnych. Nie zgadza się miesiąc, u Dąbrowskiego jest lipiec, a wg „Rejestru miejsc…” czerwiec 1943 r.  To są niby szczegóły, lecz ważne jest co się ostatecznie z tymi osobami stało. Czy był to odwet za zajęcie Sztabina przez partyzantów?

Najnowsza wyszukiwarka portalu www.straty.pl Instytutu Pamięci Narodowej po wpisaniu powyższych nazwisk odsyła do tego właśnie „Rejestru miejsc …”, podając cytowane wyżej okoliczności śmierci.

Podsumowując, należy zadać kilka podstawowych pytań: Czy jest prawdą, że nie było niemieckich represji za skuteczny atak partyzantów UBK, tak jak podaje literatura przedmiotu? Czy pięć wymienionych ofiar, to była niemiecka odpowiedz na 1 maja 1943 r., a może ofiary te należy powiązać z zupełnie innymi okolicznościami?

Wymieniona w „Rejestrze miejsc…” egzekucja nie funkcjonuje w przestrzeni historycznej Augustowa. Przynajmniej ja się z tym faktem nie spotkałem. Brak jest informacji, gdzie się odbyła. Nie funkcjonują także w tej przestrzeni podane nazwiska rozstrzelanych osób.

Zwracam się tutaj z apelem do rodzin zamordowanych, mieszkających w Sztabinie i okolicach o kontakt i wyjaśnienie losów pięciu zamordowanych. Tu także pytania nasuwają się same. Czy rodziny wiedzą o miejscu egzekucji, czy oddane zostały im ciała, i w związku z tym gdzie jest miejsce pochówku zamordowanych?
Zbigniew Kaszlej
tel. 501 298 534 

25 sierpnia 2019 | Zbigniew Kaszlej
76. rocznica niemieckiej zbrodni w Jasionowie
 

W odwecie za pomoc udzielaną partyzantom Armii Krajowej, 26 sierpnia 1943 r., żandarmi z Lipska i funkcjonariusze gestapo z Grodna otoczyli wieś Jasionowo i zapędzili wszystkich mieszkańców do zabudowań należących do Franciszka Sztukowskiego. Stamtąd wyprowadzali ich nad krawędź masowego grobu, wykopanego uprzednio przez mieszkańców sąsiednich wsi i zabijali strzałem w tył głowy. Kilkoro dzieci wrzucono do mogiły żywcem.
Ogółem zamordowano 58 osób (13 mężczyzn, 24 kobiety i 21 dzieci). Ocalało siedem osób ukrytych w stodołach i na strychach.
Po egzekucji dokonano grabieży mienia zamordowanych, rozbiórki i dewastacji zabudowań. Zniszczono całkowicie 15 budynków mieszkalnych i 32 gospodarcze.

W 76. rocznicę tych wydarzeń 25 sierpnia 2019 r. o godz. 12.00, przy zbiorowej mogile pomordowanych mieszkańców wsi Jasionowo, odprawiona została uroczysta msza święta celebrowana przez księdza Waldemara Sawickiego, proboszcza parafii p.w. matki Bożej Anielskiej w Lipsku.
Przybyły poczty sztandarowe Szkoły Podstawowej im Anastazji Milewskiej w Lipsku i II Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie. Obecna była Jadwiga z d. Ślużyńska, jedna z trójki
dzieci uratowanych podczas pacyfikacji wsi.
Po uroczystej mszy świętej Burmistrz Lipska Lech Łępicki podkreślił znaczenie pamięci o ofiarach i podziękował wszystkim, którzy ją kultywują. Na grobie pomordowanych mieszkańców wsi Jasionowo złożone zostały kwiaty. W imieniu augustowskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie wiązankę złożyły: Anna Urbanowska, Maria Zambrzycka i Danuta Kaszlej. Wiązankę od władz Powiatu Augustowskiego złożył Zbigniew Kaszlej.

Ważnym elementem obchodów 76. rocznicy pacyfikacji wsi Jasionowo był organizowany przez Towarzystwo Przyjaciół Lipska „V Rajd Rowerowy pamięci zamordowanych przez Niemców mieszkańców Jasionowa”. Wzięło w nim udział ponad 60 osób.
Kolejny raz miejscowa społeczność dała wyraz swej mocnej tożsamości budowanej na szacunku dla ofiary przodków, na refleksji o trudnej przeszłości.

 

W związku ze zbliżającą się 80-tą rocznicą wybuchu II wojny światowej w imieniu Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie zgłosiliśmy postulat: POLICZMY STRATY!
Dotyczył on strat najboleśniejszych – osobowych. Poprzez nazwanie z imienia i nazwiska wszystkich znanych ofiar niemieckiej okupacji pragniemy przywrócić je zbiorowej pamięci.
Na naszej internetowej stronie klubowej 27 czerwca 2019 r. opublikowaliśmy pierwszą listę zawierającą 139 nazwisk osób pochodzących z powiatu augustowskiego, które przeszły gehennę niemieckich obozów koncentracyjnych.
Poniżej zamieszczamy opracowaną przez Zbigniewa Kaszleja listę osób związanych z powiatem augustowskim, o których pozyskaliśmy informacje, że uczestniczyli jako żołnierze w kampanii wrześniowej 1939 r., zostali wzięci przez Niemców do niewoli i byli więźniami obozów jenieckich. Może odnajdziecie Państwo na tej liście bliskich, krewnych, znajomych? Prosimy – uzupełnijcie te często szczątkowe informacje.

Prezentujemy 47 nazwisk. Mamy świadomość, że mieszkańców naszej ziemi więzionych w obozach jenieckich było dużo więcej. Lista jest niepełna, konieczne są uzupełnienia, dopiski. Być może znajdują się na niej też osoby błędnie przypisane do tej kategorii – czekamy na sprostowania.
Wykaz nasz zawiera podstawowe, znane nam dane osobowe, (imię i nazwisko, data urodzenia, imiona rodziców, miejsce zamieszkania) oraz szczątkowe dane dotyczące działalności, bądź przetrzymywania w więzieniach i obozach jenieckich. Zapraszamy więc do współpracy przy jego uzupełnianiu.

Osoby pochodzące z powiatu augustowskiego przebywające w niemieckich obozach jenieckich (wykaz sporządzony na podstawie informacji własnych, archiwum augustowskich struktur Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, uzupełniony danymi uzyskanymi ze strony www.straty.pl) :

  1. Bołbot, żona Halina, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., obóz jeniecki, służba w wojsku polskim.
  2. Bujnowski Józef, ur. 26.01.1906 r. w Mogilnicach, s. Józefa i Anny, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie, zmarł 2.09.1992 r.
  3. Bujnowski Józef, ur. 27.02.1908 r. w Kolnicy, s. Ignacego.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., w 41 pp. Wzięty do niewoli w Drzewicy. Obozy jenieckie: Stalag VIII – A, nr 441, 15.02.1943 r. przekazany do Stalagu VI – D. Rodzina: Stefania, zam. Kolnica.
  4. Bukrejewski Bolesław, ur. 15.10.1910 r. w Biernatkach, s. Andrzeja i Anny z d. Chojnicka, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie, zmarł 8.01.1994 r.
  5. Burakiewicz Bolesław, ur. 3.05.1909 r. w Nowosiółkach, s. Pawła i Serafiny, zam. Skieblewo.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., wcielony do Armii Czerwonej, wzięty do niewoli 1.08.1941 r., obóz jeniecki (sierpień 1941 – maj 1945 r.) Stalag VII A, zmarł 4.08.2005 r.
  6. Chmielewski Stanisław, żołnierz 1 Pułku Ułanów w Augustowie. W kampanii wrześniowej 1939 r. walczył pod Łomżą, Ostrołęką, Bielskiem Podlaskim, Wysokiem Mazowieckiem, Łukowem. Wzięty do niewoli niemieckiej przebywał w obozie jeńców w Brandenburgu.
  7. Haraburda Antoni, ur. 26.06.1908, s. Ignacego i Antoniny z d. Szocianuk, zam. Podostrówek, następnie Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w 41 pp. w obronie Warszawy, wzięty tam do niewoli 27.09.1939 r. Obozy jenieckie: Stalag I-A nr jeńca 37815, w maju 1941 r, zwolniony do urzędu pracy ANGERAPP, zmarł 13.08.1991 r.
  8. Jacewicz Piotr, s. Teofila i Józefy, ur. 5.12.1913 r. w Augustowie, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w 41 pp. i obozy jenieckie (1939-1945): m.in. Stalag V-E, V-D, I-A, I-B, zmarł 5.02.1992 r.
  9. Jarosz, żona Leokadia, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  10. Jatkowski Stanisław, s. Antoniego, ur. 2.07.1909 r., zam. Augustów.
    Strzelec piechoty. W 1930 r. powołany do służby czynnej do 41 pp., w 1931 r. zwolniony do rezerwy. W 1935 r. powołany na ćwiczenia rezerwy na 4 tygodnie. W kampanii wrześniowej 1939 r. zmobilizowany do 41 pp., brał udział w walkach o Warszawę. Dostał się do niewoli niemieckiej, gdzie przebywał do 1945 r. 9.04.1945 r. wcielony do Armii Czerwonej 1903 p.p. komp. automat. 25.11.1945 r. zdemobilizowany z Armii Czerwonej na podst. Rozkazu Gł. Zarz. ZSRR z dnia 25.09.1945 jako rocznik 1909.
  11. Jewszyk Wincenty, ur. 22.01.1917 r. w Starożyńcach, s. Józefa i Julianny, zam. Bartniki.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w 81 pp. Wzięty do niewoli 16.09.1939 r. w Siedlcach. Obozy jenieckie (październik 1939 – maj 1945): Stalag VI – J, nr 76686, Stalag VI – K. Zmarł 27.02.2002 r.
  12. Karasewicz Witold, ur. 22.06.1912 r. w Tarusiczach, s. Antoniego i Bronisławy.
    Żołnierz 29 pal, walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w obronie Warszawy do 28.09.1939 r., potem był więziony w obozie wojskowym w Królewcu, Stalag I A do 1.01.1945 r. Zmarł 10.01.2000 r.
  13. Kozłowski Władysław, ur. 19.04.1914 r. w Chorużowcach, s. Wincentego, zam. Bartniki
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w 41 pp. jako strzelec. Obóz jeniecki (październik 1939 r. – listopad 1941 r.): Stalag IV – A, nr 5871, Stalag IX – C, do 26.05.1941 r. Stalag X – A.
    7.11.1941 r. jako Białorusin zwolniony do Kommanda Kiel 1092, Urząd Pracy Kiel.
    Wojsko polskie (kwiecień 1945 r. – maj 1945 r.).
  14. Kruczyński, żona Sabina, zam. Netta Pierwsza.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  15. Kuźmiński, żona Sabina.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  16. Lasota, żona Stanisława.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  17. Makowski Jan, ur. 13.11.1918, s. Józefa, zam. Jaczniki.
    Wojsko polskie (lipiec 1943 – październik 1943 r.), obóz jeniecki (październik 1943 – maj 1945 r.).
  18. Milanowski, żona Jadwiga, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  19. Mickiewicz Czesław, 19.05.1907 r. w Rogożynie Nowym, s. Stanisława i Zofii.
    W wojsku polskim służył w latach 1928-29 w 41pp. Związek małżeński zawarł 25.04.1939 r. z Bronisławą Sztukowską. Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w 41 pp. Wzięty do niewoli 15.09.1939 r. pod Częstochową. Jeniec wojenny Stalag VI A Hemer w okolicach Dortmundu. Nr jeńca 2247. Powrócił do Polski w 1945 r. Zmarł 9.09.1977 r.
  20. Milewski Bolesław, s. Konstantego i Marianny z Dmuchowskich, ur. 10.09.1912 r. w Płaskiej, zam. Gorczyca.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., obóz jeniecki (od 28.09.1939 r. do stycznia 1945 r.).
  21. Miszkiel, żona Halina.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  22. Mróz, żona Wacława, zam. Kolnica.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  23. Ołdak, żona Janina, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  24. Ostaszewski, żona Marianna, ur. 22.07.1925 r. w Brzozówce, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  25. Ostrowski Wincenty, s. Zygmunta, ur. 2.01.1916 r., w Turówce, s. Zygmunta i Bronisławy, zam. Turówka.
    Strzelec piechoty, 2.11.1938 r. wcielony do 1 Pułku Ułanów w Augustowie na stanowisko ułana. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 r. i dostał się do niewoli, gdzie przebywał do 1945 r. 10.01.1945 r. zmobilizowany i wcielony do 13 pułku gwardii Armii Czerwonej na stanowisko strzelca. 2.02.1945 r. został ranny w rękę. 20.12.1945 r. zwolniony z Armii Czerwonej. 9.01.1946 r. zdemobilizowany na podstawie rozkazu Dowództwa Wojska Polskiego nr 0181.
    Wg www. straty.pl zwolniony z obozu jenieckiego, pracował jako robotnik przymusowy w okresie styczeń 1940 – październik 1942 r. Żona Leokadia, zam. Augustów. Zmarł 15.04.2003 r.
  1. Paszkiewicz Bronisław, ur. 7.10.1902 r., s. Juliana i Pelagii, zam. Skieblewo.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., obóz jeniecki Stalag VIII –B (październik 1939 r. –  wrzesień 1940 r.). 
  2. Pietraszewski Piotr, ur. 25.01.1912 r., s. Antoniego i Anieli, zam. Augustów, Lipowiec.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki, więzienie Suwałki (1941), więzienie Królewiec, więzienie Białystok (gestapo – 29.06.1943-15.10.1943), obóz koncentracyjny Bergen – Belsen (1943-45). Zmarł 14.01.1998 r.
  3. Puchlik Józef
    Żołnierz 81 pp. W 1939 r. uczestniczył w kampanii wrześniowej, walczył pod Łodzią, Radomiem.
    Był więziony w obozach Kajzestrambruch i Ludwigshafen.
  4. Rudziewicz Edward ps. ,,Lew”, ,,Pocisk” – s. Jana i Pelagii, ur. 1913 we wsi Krasnoborki, gm. Sztabin, pow. Augustów.
    Żołnierz zawodowy. Do 1939 mieszkał w Suwałkach, gdzie w stopniu plutonowego służył w 4 DAK. Uczestnik wojny obronnej 1939 r. Walczył pod Łomżą i Zambrowem, a następnie pod Kockiem, gdzie dostał się do niewoli niemieckiej. W 1941 powrócił do Krasnoborek. Wg Księgi poległych i pomordowanych żołnierzy Batalionów Chłopskich członek Komendy Obwodu BCH w Augustowie. Żołnierz AK i AKO. Od lata 1944 ukrywał się po aresztowaniu przez NKWD dwóch braci Kazimierza i Zygmunta. Po pewnym czasie zamieszkał w Augustowie, gdzie pracował w RKU lub w Prezydium PRN. Zatrzymany przez Sowietów 17.07.1945 podczas Obławy Augustowskiej. Zaginął bez wieści.
  5. Rusiecki Jan, ur. 1.11.1911 r., w Rogożynie Starym, s. Adama i Zofii.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w 41 pp. Wzięty do niewoli 15.09.1939 r. pod Częstochową (inna wersja pod Warszawą). Jeniec wojenny Stalag VI A Hemer w okolicach Dortmundu, nr 2248, VI D od 10.12.1942 r. Powrócił do Polski w 1945 r. Zmarł 26.02.2002 r.
  6. Rzepecki Edward
    W kampanii wrześniowej 1939 r. jako podporucznik był dowódcą plutonu 41 pp. Od 3 do 30.09.1939 r. brał udział w obronie Warszawy pod dowództwem gen. Czumy. Od 1.10.1939 r. do 1.01.1945 r. więziony w obozach jenieckich w Nieuburgu, Spitlalu i Waldenburgu. Wg www.straty.pl więziony w Oflagu II C Woldenberg stopień wojskowy Ltn. Obóz jeniecki XVIII C, nr jeniecki 656.
  1. Samborski Konstanty, s. Jana i Kazimiery, ur. 3.05.1917 r. w Serwach, zam. Dalny Las.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., nastepnie obóz jeniecki, zmarł 15.04.1995 r.
  2. Sentkowski, żona Kazimiera, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  3. Semborski, żona Genowefa.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  4. Sieńko, żona Józefa.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  5. Staniszewski, żona Maria, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  6. Sujata Franciszek, 18.01.1916 r. w Rutkach Nowych, s. Pawła i Michaliny, żona Leokadia, zam. Rutki Nowe.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich. Wzięty do niewoli 5 października 1939 r. pod Wolą Gułowską. Stalag VII A, V A, V C – nr 2051. Zwolniony 22.05.1940 r. Zatrudniony w rolnictwie u Alfreda Strygiel, Ludwigsburg do 5 maja 1945 r. Zmarł 27.01.2008 r.
  7. Szczęsny, żona Sabina, zam. Szczebra.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  8. Tomaszewski Czesław
    Żołnierz I Batalionu Morskich Strzelców w Gdyni. W 1939 r. walczył w Orłowie, Radłowie, Małym Kocku, Dużym Kocku, Kolibkach pod dowództwem płk. Dąbka. Pomagał wspierając walczące Westerplatte. Dostał się do niewoli niemieckiej, przebywał w obozie jenieckim IIA Neubrandenburg, skąd został zwolniony po 9.05.1945 r. przez wojska alianckie.
  9. Twardowski Jan, ur. 19.02.1916 r. w Janówce, s. Józefa i Weroniki, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie – Stalag IX A Philippsthal (Hersfeld) do 1941 r. Zmarł 19.08.1995 r.
  10. Waluś.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  11. Węglicki Stanisław, ur. 1.12.1901 r., s. Jana, zam. Kurianka.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki (październik 1939 – kwiecień 1945 r.).
  12. Wierzbicki, żona Maria, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki.
  13. Zarzecki, żona Jadwiga, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  14. Ziarko Jan, żona Bronisława, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki i Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie.
  15. Zienkiewicz, żona Hermina, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obozy jenieckie.
  16. Zieziulewicz Kazimierz, ps. „Żubr”, ur. 28.02.1919 r. w Serskim Lesie, s. Antoniego i Teofili, zam. Augustów.
    Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r., następnie obóz jeniecki, Armia Krajowa i obóz koncentracyjny.
    Odznaczony: KW, SKZ z Mieczami, Krzyż Partyzancki, zmarł 12.1994 r.

Jeśli ktoś z czytelników posiada informacje o osobach, które w czasie II wojny światowej przebywały w obozach jenieckich, bądź posiada dane uzupełniające bądź weryfikujące zamieszczone powyżej biogramy proszę o kontakt: tel. 501 298 534.
Zbigniew Kaszlej

8 lipca 2019 | Danuta Kaszlej
W hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej
 

Serdecznie zapraszamy w piątek 12 lipca oraz w niedzielę 14 lipca 2019 r. do wspólnego wyrażenia w Augustowie naszej pamięci o Ofiarach Obławy Augustowskiej – sowieckiej pacyfikacji z lipca 1945 r. wymierzonej w polskich patriotów, mieszkańców ziemi augustowskiej, sejneńskiej, sokólskiej, suwalskiej oraz terenów dzisiejszej Litwy i Białorusi.


Wolność kocham i rozumiem. Wolności oddać nie umiem …

W Dniu Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej – 12 lipca 2019 r.
o godz. 20 .00 w miejskim amfiteatrze przy jez. Necko na scenie staną przed Państwem legendy polskiego rocka – Chłopcy z Placu Broni i Sztywny Pal Azji. Koncertem pod hasłem ROCK WOLNOŚCI przypomnijmy wartość świętą dla większości Polaków. Kolejne pokolenia decydowały się stawać w obronie wolności i płaciły za to cenę wysoką, czasem najwyższą – tak jak w lipcu 1945 r. Ofiary Obławy Augustowskiej. Czy nadal cenimy wolność? Czy jest wartością, która łączy ponad pokoleniami i podziałami?


Modlitwa, pamięć …

W intencji Ofiar Obławy Augustowskiej i Ich Rodzin pomodlimy się w niedzielnej liturgii 14 lipca o godz. 18.00 w Bazylice Mniejszej Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie. Pamięć wyrazimy też składając kwiaty o godz. 17.45 przed tzw. Domem Turka, gdzie w lipcu 1945 r. więziono zatrzymanych oraz w bazylice pod tablicą upamiętniającą Ofiary Obławy Augustowskiej .

(…)musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę

Po zakończeniu mszy św., przed godz. 19.00, zachęcamy do udziału w III publicznym odczytaniu nazwisk naszych przodków, zamordowanych przez Sowietów w lipcu 1945 r.: „Przywróćmy Im imiona i twarze”.
Ta, wyrażona pięknie przez Zbigniewa Herberta, idea „zawołania każdego po imieniu” zgromadziła rok temu w bazylice (a dwa lata wstecz – w centrum naszego miasta, na Rynku Zygmunta Augusta), bardzo wielu mieszkańców Augustowa i regionu oraz turystów.
Imiona i nazwiska Ofiar Obławy Augustowskiej odczytywali wtedy członkowie ich rodzin, osoby z pokolenia jeszcze pamiętającego dramatyczny lipiec 1945 r., w tym AK-owcy i również ludzie młodzi, dzieci – bo pamięć trzeba przenieść na następne pokolenia. Na nie spada obowiązek wyjaśnienia zbrodni sprzed 74 lat.

14 lipca br., w 74. rocznicę pacyfikacji, powtórzmy ten nasz augustowski, oddolny „apel pomordowanych”. W Bazylice Mniejszej NSJ każdy będzie mógł podejść do mikrofonu i odczytać nazwiska ofiar największej zbrodni na Polakach po II wojnie światowej.

Koncert w hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej

Po zakończeniu apelu pamięci, w ramach cieszącego się uznaniem cyklu Camerata Augustoviana, rodzina Bojarczuk zakończy uroczystości koncertem, na który złożą się utwory polskich kompozytorów, muzyka ludowa i pieśni patriotyczne.

Oddajmy wspólnie hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej. Zabierzmy ze sobą rodzinę, przyjaciół, znajomych. Niech świadomość konieczności wyjaśnienia zbrodni przejmują młodzi, bo niestety brak podstaw do nadziei, że nastąpi to szybko.
Zapraszam w imieniu wszystkich organizatorów augustowskich rocznicowych obchodów. Są one celowo tak zróżnicowane w formie, by każdy z nas znalazł przestrzeń do refleksji o dramacie z lipca 1945 r.
Ta trauma w rodzinach dotkniętych lipcową obławą wciąż trwa. Odnalezienie dołów śmierci zamordowanych 74 lata temu pozostaje zadaniem do wykonania, by „policzyć dokładnie, zawołać po imieniu, opatrzeć na drogę”.
Danuta Kaszlej

7 lipca 2019 | Zbigniew Kaszlej
Ostatnia droga śp. Heleny Kozłowskiej
 

Uczestniczyliśmy w sobotę 6 lipca 2019 r. w Sztabinie, w ostatniej drodze śp. Heleny Kozłowskiej. Mszy świętej pogrzebowej koncelebrowanej przewodniczył ksiądz Krzysztof Bronakowski – proboszcz parafii św. Jakuba Apostoła w Sztabinie.
Na sztabińskim cmentarzu śp. Helenę Kozłowską pożegnali mieszkańcy Sztabina, gminy Sztabin, powiatu augustowskiego, a także współpracownicy „Naszego Sztabińskiego Domu” z całego kraju.

5 lipca 2019 | Zbigniew Kaszlej
Zginęła Helena Kozłowska
 

3 lipca 2019 r. w Sztabinie zginęła w wypadku drogowym Helena Kozłowska, Redaktor Naczelna „Naszego Sztabińskiego Domu”.

Mieliśmy ten zaszczyt i honor wielokrotnie gościć śp. Helenę Kozłowską podczas różnych przedsięwzięć Klubu Historycznego, zawsze była dobrym duchem naszych sztabińskich kontaktów.

Są jednak ludzie niezastąpieni…

Niech odpoczywa w Panu.

Uroczystości pogrzebowe rozpoczną się mszą św. w sztabińskim kościele w sobotę, 6 lipca br., o godzinie 10.30. 
Składamy wyrazy współczucia rodzinie.

 

Helena Kozłowska (1941 – 2019)

Helena Kozłowska urodziła się 23.05.1941 r. w Kamiennej Starej. Była absolwentką Liceum Pedagogicznego w Augustowie, nauczycielką języka polskiego w Szkole Podstawowej w Jaziewie, a następnie w Sztabinie, dokąd sprowadziła się wraz z mężem w końcówce lat osiemdziesiątych XX wieku. Była też harcerką, pod opieką której pracowały liczne harcerskie zastępy.

Z chwilą przejścia na emeryturę poprzez swoją pracę i działalność popularyzatorską Pani Helena Kozłowska włożyła ogromny wkład w szerzenie wiedzy historycznej dotyczącej Augustowszczyzny, rozwój edukacji patriotycznej młodzieży sztabińskiej i integrację całego środowiska gminy.

Bardzo ważna była działalność społeczna Pani Heleny. Kilka kadencji była przewodniczącą Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, członkiem zarządu stowarzyszenia Klub Abstynenta „Biebrza” w Sztabinie. Współorganizowała wiele uroczystości i imprez integrujących lokalną społeczność.

Współtworzyła „Nasz Sztabiński Dom”. Z chwilą śmierci Romana Gębicza została jego Redaktor Naczelną. Dzięki wielkiemu zaangażowaniu zgromadziła wokół miesięcznika szerokie grono współpracowników. Efektem tej współpracy jest bardzo wysoki poziom pisma, które dzięki pracy Heleny Kozłowskiej stało się wizytówką Gminy Sztabin. Na łamach „Naszego Sztabińskiego Domu” publikowane są artykuły z dziejów ziemi sztabińskiej, a także powiatu augustowskiego. Właściwie prowadzona polityka wydawnicza doprowadziła do tego, że w piśmie publikowane są teksty źródłowe, opracowania historyczne oraz artykuły publicystyczne dotyczące regionu. Na łamach „Naszego Sztabińskiego Domu” gości wiele artykułów o Obławie Augustowskiej z lipca 1945 r., o podziemiu niepodległościowym na ziemi sztabińskiej, o pierwszych powojennych latach. Mocną stroną pisma są wspomnienia i zamieszczane fragmenty pamiętników pisanych przez osoby pochodzące ze Sztabina i okolic.

W ramach Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie współpracowaliśmy z Panią Heleną Kozłowską przy realizacji wielu zamierzeń. Wspierała działalność klubową ukierunkowaną na rzecz upowszechniania pamięci.
Propagowała na łamach „Naszego Sztabińskiego Domu” kolejne edycje konkursu „Historia utrwalona na starej fotografii”, realizację projektów, m.in. „Zachowajmy miejsca pamięci dla potomności – nie niszczmy ich!”, który w ramach rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej”, realizowaliśmy w latach 2011-2012 na terenie gminy Sztabin. Świetnie rozumiała znaczenie nabycia przez młodych ludzi szacunku dla tradycji, troski o obiekty zabytkowe, dbanie o te miejsca i niedopuszczenie do ich dewastacji.

Będzie nam brakowało Pani Heleny Kozłowskiej. Pozostały wspomnienia, fotografie oraz całe roczniki miesięcznika „Nasz Sztabiński Dom”, będącego kopalnią wiedzy o dziejach Sztabina i okolic. Roczniki „NSzD” pozostaną także pomnikiem ziemskiej pracy śp. Heleny Kozłowskiej.

 

W tym roku mija 80 rocznica wybuchu II wojny światowej. Rocznica „okrągła”, skłaniająca do refleksji, bowiem  ziemia augustowska w wiano II wojny światowej wniosła wielką daninę krwi.
Okupanci, najpierw sowiecki, potem niemiecki i znowu sowiecki prowadzili politykę eksploatacji, eksterminacji, wyniszczenia naszego narodu. Były trzy wielkie sowieckie deportacje na „nieludzką ziemię”, następny okupant na roboty przymusowe wywiózł kwiat naszej młodzieży. Były niemieckie i sowieckie aresztowania za współpracę z podziemiem niepodległościowym, okrutna rzeczywistość obozów koncentracyjnych bądź łagrów. Na terenie powiatu augustowskiego miały miejsce publiczne egzekucje, pacyfikacje całych wsi.
Część żołnierzy walczących w kampanii wrześniowej 1939 r. znalazła się w obozach jenieckich. Powstały Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, w których szeregach walczyło wielu naszych rodaków, pochodzących z Augustowszczyzny.
Warto zadbać o pamięć o tych wydarzeniach i o ludziach biorących w nich udział.

Odchodzą na „wieczną wartę” kolejni świadkowie tamtych lat. Krąg osób, które można wypytać o te bolesne i dramatyczne wydarzenia, z roku na rok zmniejsza się.

W związku ze zbliżającą się 80-tą rocznicą wybuchu wojny zgłaszamy postulat: POLICZMY STRATY!
Straty najboleśniejsze – osobowe.

Pozbierajmy rozproszone informacje spisane i „mówione”, dotyczące mieszkańców Augustowa i powiatu augustowskiego z lat 1939 – 1945
i dramatycznych lat powojennych. Na naszej ziemi ostatni partyzant antykomunistycznego podziemia został zabity w obławie KBW, PUBP i MO jesienią 1954 r. Przywróćmy pamięć o tych bolesnych wydarzeniach, niech wejdą w krwioobieg współczesnej historii.
Dostępne dziś dane trzeba i jeszcze można uzupełnić, zweryfikować. Wykorzystajmy wiedzę żyjących świadków historii.

Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie z należną powagą inicjuje tę akcję, czyniąc ją otwartą. Prosimy o informacje, nawet szczątkowe, prosimy o opracowania, które opublikujemy.
Z naszej strony wykorzystamy istniejące publikacje oraz źródła z zasobu archiwalnego klubu, który powstał w procesie różnorodnych inicjatyw podejmowanych od 2006 r. Będziemy poszukiwać też nowych. Widzimy wielką potrzebę inicjowania kolejnych akcji nagrywania świadków historii, zbierania i dokumentowania rodzinnych zasobów fotograficznych. Ocalmy je od zapomnienia. Naprawdę warto.

Na początek zamieszczamy opracowaną przez Zbigniewa Kaszleja listę osób związanych z powiatem augustowskim, o których pozyskaliśmy informacje, że byli więźniami obozów koncentracyjnych. Znajdują się na niej zarówno Ci, którzy tam zginęli, jak i Ci, którzy życie ocalili. Jest też kategoria więźniów obozów, których losów nie znamy. Może odnajdziecie Państwo na tej liście bliskich, krewnych, znajomych? Prosimy – uzupełnijcie te często szczątkowe informacje.

Prezentujemy 138 nazwisk. Mamy świadomość, że mieszkańców naszej ziemi więzionych w obozach koncentracyjnych było dużo więcej. Po lekturze tej listy sami Państwo zauważycie, że jest ona niepełna, konieczne są uzupełnienia, dopiski. Być może znajdują się na niej też osoby błędnie przypisane do tej kategorii – czekamy na sprostowania.
Wykaz nasz zawiera podstawowe dane osobowe (imię i nazwisko, data urodzenia, imiona rodziców, miejsce zamieszkania) oraz szczątkowe dane dotyczące działalności, bądź przetrzymywania w więzieniach i obozach koncentracyjnych. Zapraszamy więc do współpracy przy jego uzupełnianiu.

Więźniowie obozów koncentracyjnych
z powiatu augustowskiego.


Informacje pochodzące z archiwum Zbigniewa Kaszleja, uzupełnione o dane znajdujące się na portalu www.straty.pl.

  1. Barszczewska Eugenia, ur. 1.06.1919 r., c. Stanisława i Julianny, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944), Flossenbürg (1945).
  2. Barszczewski Wacław, ur. 12.04.1924 r., s. Wincentego i Emilii, zam. Krasne.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof (15.10.1942 – 5.02.1944 r.). Mauthausen 14.03.1944 – 9.05.1945), zmarł 31.03.2005 r.
  3. Barszczewski Stanisław, ur. 27.01.1882 r., Krasne
    Obóz koncentracyjny Stutthof od 5.02.1944 r., pobyt w szpitalu 12.11.1944 r., zmarł w obozie 20.11.1944 r.
  4. Berner Antoni, ur. 23.09.1928 r., zam. Wólka Karwowska, s. Bronisława i Marianny.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944), Gross-Rosen (1944-1945), Mittelbau (1945).
  5. Białous Józef, s. Jana i Władysławy, ur. 14.01.1928 r., zam. Wyżarne, zmarł 10.02.1999 r.
    Obóz koncentracyjny Auschwitz (04.1944-01.1945).
  6. Bielewicz Romuald, ur. 2.02.1908 r., Rzepiski, s. Ludwika Obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r., nr 34627, zginął w 1944 r.
  7. Bujnowski Stanisław, ur. 15.05.1920 r., Kolnica.
    Obóz koncentracyjny Stutthof od. 9.05.1944 r., nr 34620.
  8. Choćko Izydor, ur. 10.04.1924 r., Kolnica.
    Obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r., nr 34618.
  9. Chodacz Marianna z d. Orłowska, ur. 15.08.1927 r., Kosmowo, c. Adama i Weroniki, zam. Augustów.
    Robotnik przymusowy (01.1941 – 01.1945 – Miłoszewiec), obóz koncentracyjny (01.11.1940).
  10. Chmielewski Stanisław , ur. 13.10.1900 r., Rutki Nowe, s. Michaela, zam. Rutki Nowe.
    Obóz koncentracyjny w Stutthofie od 15.07.1944 r., nr obozowy 44655, pobyt w szpitalu 10.10.1944 r.
  11. Citko Maria, ur. 17.01.1925 r. c. Stanisława i Antoniny, zam. Lipsk.
    Obóz koncentracyjny: Majdanek  (1943 – 1944), Ravensbrück (1944), Buchenwald (1945).
  12. Dabkiewicz Józef, ur. 10.02.1892 r., Jodyszki
    Obóz koncentracyjny: Stutthof od 14.04.1944 r. nr 33993, Natzweiler od 29.09.1944 r., nr 41228, zginął w 1945 r.
  13. Duba Antoni, ur. 26.05.1903 r., Rutki Nowe
    Obóz koncentracyjny: Stutthof Allenstein od 15.07.1944 r., nr 44636, Natzweiler od 29.09.1944 r., nr 41236, zamordowany 15.10.1944 r.
  14. Godecki Tadeusz, nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej w Augustowie. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego, gdzie zginął zamordowany.
  15. Hermanowicz Adolf, ur.  18.04.1872 r.,
    Obóz koncentracyjny Stutthof , nr 31382, od dnia 5.02.1944 r., pobyt w szpitalu 9.06.1944 r.
  16. Janewicz Romuald s. Ludwika i Franciszki, ur. 12.11.1912 r., Kopiec, zmarł 10.08.2001 r.
    Więzienie w Augustowie (1943), obozy koncentracyjne: Majdanek (1943-1944), Gross-Rosen (1945), Meissen (1945), Zittau (1945).
  17. Janik Marian, ur. 10.02.1915 r., s. Macieja i Kazimiery, zam. Augustów, zmarł 12.08.2004 r.
    Wojna obronna 1939 r. Obozy koncentracyjne: Buchenwakd (od 26.09.1944), Natzweiler ((1944), Mittelbau (1945), zwolniony 1.05.1945 r.
  18. Jarocki Jan, ur. 11.04.1921 r., Bojary ZSRR, s. Aleksandra i Teofilii, zam. Augustów.
    Robotnik przymusowy w latach 1941 – 43, więzienie w latach 1943 – BARTEN, obóz koncentracyjny Stutthof nr obozowy 24772 (28.08.1943 – 3.02.1944 r.), zmarł 1.12.1993 r.
  19. Jasionek Stanisława, ur. 12.12.1898 r., Jeziorki, c. Mateusza i Marianny, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944-45), Flossenbürg (1945), zmarła 25.08.1995 r.
  20. Jaworowska Janina, ur. 27.10.1920 r.,
    Obóz koncentracyjny Ravensbrück od 15.12.1943 r., nr 25552, zginęła dnia 14.09.1944 r.
  21. Jaworowski Czesław, s. Jana i Aleksandry, ur. 3.07.1917 r., Reszki, zam. Augustów. 
    Obóz koncentracyjny Stutthof,  nr obozowy 44604, pobyt w szpitalu obozowym 24.10.1944 r. (15.07.1944- 04.1945), zmarł 28.03.1993 r.
  22. Jaworski Ludwik, ur. 21.08.1896 r., Wonlencin, pow. Lipno.
    Od 1935 r. nauczyciel w Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie. Po 24 września 1939 r. zastępca dyrektora białoruskiej dziesięcioletniej szkoły ogólnokształcącej. W okresie okupacji był aresztowany (15 czerwca 1944 r.) i znalazł się w obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen, gdzie doczekał się wyzwolenia przez żołnierzy angielskich (15 kwietnia 1945 r.). Pracował jako nauczyciel w Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie, a w 1947 r. został dyrektorem tej szkoły. Od 1950 r. pełnił funkcję dyrektora Liceum Pedagogicznego. Zmarł 12 grudnia 1986 r.
  23. Jegliński Franciszek, ur. 19.12.1919 r., Małe Łopie, s. Pawła i Kazimiery, zam. Augustów. 
    Żołnierz AK, aresztowany 1.11.1942 r. przez Niemców, więziony w Kownie, skąd został zwolniony 1.02.1943 r., robotnik przymusowy w Prowieniszkach. Według innej informacji, że od 1.02.1943 r. osadzony w obozie koncentracyjnym – do 1.07.1944 r., zmarł 7.05.2007 r.
  24. Karczewski Władysław, ur. 25.02.1910 r.  w Jastrzębnej, s. Stanisława i Marianny, zam. Lipsk, zmarł 23.10.1993 r.
    Aresztowany w Jastrzębnej jako zakładnik, obóz koncentracyjny Gross-Rosen (1944-45).
  25. Karp Władysław, s. Jana i Konstancji, ur. 4.08.1920 r., Krasnoborki, zmarł 24.07.2002 r.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof (1944-45), obóz polski w Hoje Moen 20.02.1945, Prinz Christian 29.12.1945 r.
  26. Klebanowski Antoni, ur. 23.01.1910 r., Żarnowo,
    Obóz koncentracyjny Stutthof, nr 34014 od dnia 14.04.1944 r., Natzweiler od dnia 3.05.1944 r., nr 14013, data śmierci 27.07.1944 r.
  27. Klejps Henryk, s. Antoniego i Kamili, ur. 9.11.1924 r., Dalny Las, gajowy, zmarł 16.06.1993 r.
    Obóz koncentracyjny Stutthof (1944), Neuengamme (1945).
  28. Kłoczko Jan, ur. 30.06.1914 r., Jaśki, s. Stanisława i Marianny, zam. Augustów, nauczyciel, uczestniczył w wojnie obronnej 1939 r. jako zastępca dowódcy plutonu ckm w stopniu podchorążego. Aresztowany 22.04.1940 r. przez gestapo i więziony w obozach koncentracyjnych: Działdowo, Oranienburg, Mauthausen – Gusen do 5.05.1945 r. Po powrocie do Augustowa nauczyciel i dyrektor Zasadniczej Szkoły Zawodowej. Zmarł 2.11.1995 r.
  29. Kłosowski Zygmunt, ur. 1.02.1900 r., Zawady, s. Stanisława i Józefy, ps. „Żelazny”, sierżant, komendant posterunku policji w Hołynce.
    Aresztowany w styczniu 1943 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r. nr. 34575, zginął w czasie ewakuacji obozu w 1945 r.
  30. Koniecko Longina z d. Wiecierzyńska, ur. 21.12.1914 r. Augustów, c. Szczepana i Elżbiety, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944) i Buchenwald k-do Leipzig (1944-45), Ravensbrück (1945), zmarła 14.01.1991 r.
  31. Koniecko Wojciech, ur. 23.04.1904 r. Reszki, mąż Leokadii Cecylii z d. Szurant.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof od 15.07.1944 r., nr 44642, Natzweiler od 29.09.1944 r. Wg USC Rajgród zmarł w obozie w Stutthofie – urzędowa data 9.05.1946 r. 
  32. Kotarski Stanisław, ur. 21.12.1907 r., Janówka.
    Obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r., nr 34619.
  33. Krysiuk Janina z d. Kurpiejewska, ur. 3.01.1923 r., c. Franciszka, zam. Krasne.
    Obóz koncentracyjny (10.1943 – 04.1945 r.). 
  34. Litewski Wojciech, ur. 19.04.1894 r., Raciąż,
    Miejsce zamieszkania przed zatrzymaniem: Schröttersburg (Płock). Obóz koncentracyjny Auschwitz, nr 4248/1941, zginął 14.11.1941 r.
  35. Ludwiński Franciszek, ur.2.12.1905 r., Drozdowo, s. Stanisława i Leokadii, zm. 14.10.1998 r.
    Więzienie Tylża (1940), obóz koncentracyjny (01.04.1940 – 31.05.1945): Sachsenhausen (1940), Mauthausen (1945).
  36. Michałowski Jan, ur. 31.08.1903 r.,  Augustów, s. Józefa i Apolonii, nauczyciel, zam. Augustów.
    Wojna polsko-bolszewicka 1920 r., obóz koncentracyjny Gross–Rosen (1.03.1942 – 1.05.1945), zmarł 29.10.1996 r.
  37. Naumowicz Antoni, ur. 12.04.1915 r., s. Zygmunta i Stanisławy, Rutki Nowe, zmarł 9.04.2007 r.
    Obóz koncentracyjny Stutthof (1944-45).
  38. Niemkiewicz Anna, ur. 27.04.1914 r. Strzelcowizna, c. Stanisława i Rozalii z d. Dzimitrowicz,
    Obóz przesiedleńczy Działdowo (1944), obóz koncentracyjny Ravensbrück (1945).
  39. Obiedziński Piotr, ur. 15.11.1908 r.
    Obóz koncentracyjny Stutthof, nr 34000, data osadzenia kwiecień 1944 r., zginął 11.06.1944 r.
  40. Obiedziński Stanisław, ur. 28.04.1903 r. Borsuki.
    Obozy koncentracyjne: Stutthof od 14.04.1944 r., nr 33999, Natzweiler od 7.05.1944 r., nr 14010, Neuengamme nr 62135, Dachau od 25.09.1944 r., nr 111572, zginął 3.12.1944 r. w Ladelund
  41. Orlacz Stefan, ur. 21.11.1903 r., Sosnowitz, tokarz.
    Obóz koncentracyjny Mauthausen nr 1114, od dnia 4.06.1940 r. zginął najprawdopodobniej w 1941 r.
  42. Pasierbiński Józef, ur. 18.03.1902 r. Kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej w Grodnie, przeniesiony w lutym 1941 r. do Augustowa. Zmobilizowany jako oficer rezerwy, brał udział w wojnie z Niemcami we wrześniu 1939 r. W odwet za akcję ruchu oporu został aresztowany przez policję niemiecką 16 kwietnia 1944 r. i zesłany do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen. Zginął prawdopodobnie w czasie ewakuacji obozu w 1945 r.
  43. Pietraszewski Piotr, ur. 25.01.1912 r., s. Antoniego i Anieli, zam. Augustów, zmarł 14.01.1998 r.
    Wojna obronna 1939, obóz jeniecki, więzienie Suwałki (1941), więzienie Królewiec, więzienie Białystok (gestapo – 29.06.1943-15.10.1943), obóz koncentracyjny Bergen–Belsen (1943-45).
  44. Pietuch Aleksander, ur. 28.02.1928 r., Strzelcowizna, s. Antoniego i Aleksandry, żona Pietuch Marianna, zam. Strzelcowizna.
    Obóz koncentracyjny (6.06.1944 – 05.1945 r.), inna informacja: robotnik przymusowy Gumbinnen (01.05.1940 – 01.1945 r.).
  45. Plato Józef, s. Antoniego i Stefanii, ur. 25.05.1923 r., Strzelcowizna.
    Żołnierz AK i obóz koncentracyjny Buchenwald (1944-45).
  46. Pobojewski Czesław, ur. 10.10.1928 r. inna data 17.11.1927, s. Aleksandra i Józefy, zam. Augustów, zmarł 5.08.2002 r.
    Żołnierz AK i obóz koncentracyjny: Stutthof (01.02.1943 – 01.05.1945), Mauthausen (1945).
  47. Podlecka Regina, ur. 27.07.1924 r., c. Józefa i Władysławy, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944), Buchenwald (1945).
  48. Pogorzelski Antoni, ur. 20.08.1926 r., Bosse, s. Bolesława i Anastazji, zam. Augustów.
    Żołnierz AK, obóz koncentracyjny, robotnik przymusowy w Ragnit (02.1944 – 01.1945).
  49. Posiewko – Sitko Stefania, ur. 24.12.1927 r., Augustów, s. Stanisława i Stanisławy, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Ravensbrück (1944), Buchenwald (1945).
  50. Prawdzik Aleksander, ur. 26.11.1922 r.,  Augustów, s. Jana i Antoniny z d. Górska, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny Stutthof (1944-45), zmarł 22.05.2014 r.
  51. Przekop Zygmunt, ur. 17.12.1920 r. Szczepki, s. Bolesława i Józefy, zam. Augustów.
    Żołnierz AK, obóz koncentracyjny, zmarł w 2016 r.
  52. Puchlik Józef
    Żołnierz 81 pp. W 1939 r. uczestniczył w wojnie obronnej, walczył pod Łodzią, Radomiem.
    Był więziony w obozach Kajzestrambruch i Ludwigshafen.
  53. Skardziński Kazimierz, ur. 20.05.1915 r., s. Józefa, zam. Lipsk.
    Obóz koncentracyjny (28.04.1943 – 9.05.1945 r.).
  54. Staranowicz Wiktor, ur. 15.11.1893 r.
    Obóz koncentracyjny Gross-Rosen, zwolniony 17.03.1945 r.
  55. Staranowicz Zdzisław, ur. 1.01.1928 r., w Sztabinie s. Jana i Bronisławy, stolarz, zam. Sztabin.
    Obóz koncentracyjny (06.1944 do 04.1945 r.): Gross-Rosen (1944), Sachsenhausen, Ravensbrück (1945), Buchenwald, Mittelbau, Bergen–Belsen (1945).
  56. Sokołowski Stanisław, ur. 20.01.1926 r., Białobrzegi, s. Zenona.
    Obóz koncentracyjny Stutthof od 9.05.1944 r., nr. 34542.
  57. ksiądz Szkiłądź Bolesław, ur. 20.08.1914 r., Augustów, zmarł 8.11.1958 r.
    Święcenia kapłańskie otrzymał w 1937 r. Aresztowany jako wikary parafii Suwałki 7.04.1940 r. w Suwałkach i tam uwięziony. Przebywał od 14.04.1940 r. w obozie przejściowym w Działdowie, następnie w obozach koncentracyjnych: Sachsenhausen od 6.05.1940 r., Dachau od 14.12.1940 r. (nr obozowy 22708), wyzwolony z obozu 29.04.1945 r. Zginął w wypadku 8.11.1958 r. we Francji jako prałat Nuncjatury Paryskiej.
  58. Szwarc Teresa z d. Lorenczewska, ur. 28.06.1927 r., Warszawa, c. Franciszka i  Anny, zam. Augustów, zmarła 4.05.1995 r.
    Obóz koncentracyjny Ravensbrück.
  59. Szymański Józef, ur. 19.03.1923 r. w Krasnymborze, s. Stanisława i Pelagii, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny Stutthof (05.1943 – 04.1945), zmarł 20.01.2004 r.
  60. Śniadkowski Kazimierz Jan, żona Anastazja, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny Natzweiler.
  61. Toczyłowski Czesław, ur. 11.11.1915 r. w Motułce.
    Żołnierz 41 pp. Uczestniczył w wojnie obronnej 1939 r. w obronie Warszawy. Od 1941 r. w podziemiu niepodległościowym, za co był aresztowany 22.05.1941 r.,  więziony w Suwałkach, w obozach koncentracyjnych: Sachsenhausen, Królewcu, Działdowie i Hamburgu. Zwolniony z Sachsenhausen 2.05.1945 r. W 1947 r. był współzałożycielem augustowskiego koła Polskiego Związku byłych Więźniów Politycznych Więzień i  Obozów Koncentracyjnych niemieckich.
  62. Trochimowicz Władysław, ur. 26.12.1912 r., s. Antoniego i Marianny, zam. Nowy Lipsk, zmarł 23.03.1999 r.
    Więzienie Białystok (1942), obóz koncentracyjny Stutthof (03.1942 – 01.1945 r.)
  63. Wasilczyk Witold, s. Władysława i Franciszki, ur. 5.08.1916 r., Strzelcowizna.
    Wojna obronna 1939, ruch oporu i obóz koncentracyjny Buchenwald.
  64. Wierzbicki Adam, ur. 24.12.1904 r., Reszki.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof od 15.07.1944 r., nr 44627, Natzwieler od 29.09.1944 r. Zginął w Dachau  3.11.1944 r. nr 120983
  65. Wiszniewski Władysław, ur.25.06.1909 r., Rygol,
    Obóz koncentracyjny Stutthof nr 34363, pobyt w szpitalu 8.08.1944 r.
  66. Wiśniewski Władysław, ur. 4.04.1924 r., Augustów.
    Obóz koncentracyjny Stutthof nr 34002, zginął 14.04.1944 r.
  67. Wójcik Konstanty, ur. 1.06.1906 r., Ponizie.
    Obóz koncentracyjny: Buchenwald od 28.05.1944 r. , nr 56080, Stutthof i od 19.10.1944 r. Dora/Mittelbau.
  68. Wysocki Wacław, ur. 23.09.1924 r. Tajenko, zam. Augustów.
    Obóz koncentracyjny: Stutthof, Mauthausen i Ebenesee.
  69. Wysocki Zygmunt, ur. 7.08.1909 r., Świack-Wołłowiczowce, s. Władysława i Marianny z d. Siedlecka, zam. Hołynka. Kancelista gminy Hołynka.
    Aresztowany 24.12.1943 r. Robotnik, koncern AG Farben. KL Police, fabryka benzyny syntetycznej. Obóz koncentracyjny Stutthof, nr 34567. Przeżył marsz śmierci z początku roku 1945.
  70. Zdankiewicz Leon, ur. 5.08.1918 r., Suwałki, s. Leonarda i Weroniki, zam. Augustów, własny zakład fotograficzny na ul. 3 Maja.
    Wojna obronna 1939 r., obóz koncentracyjny Stutthof (1944-45), zmarł 8.12.1993 r., inwalida grupa I.
  71. Zieziulewicz Kazimierz, ur. 28.02.1919 r. w Serskim Lesie, s. Antoniego i Teofili, zam. Augustów, ps. „Żubr”.
    Wojna obronna 1939 r., obóz jeniecki, Armia Krajowa, obóz koncentracyjny, zmarł  19.12.1994 r.

Osoby, które wystąpiły w archiwum Zbigniewa Kaszleja, jako więźniowie obozów koncentracyjnych, jednak jest to słabo udokumentowane i wymaga weryfikacji:

72. Chendyńska Wiktoria, c. Wincentego.
73. Dowgiert Zofia, zam. Augustów.
74. Galicki Jan, zam. Augustów.
Wojna obronna 1939 r. i obóz koncentracyjny.
75. Kowalik Zygmunt, zam. Augustów.
76. Kuczyński Józef, s. Jana, zam. Augustów.
Wojna obronna 1939 r. i obóz koncentracyjny.
77. Makarewicz, żona Stanisława Makarewicz, zam. Dalny Las.
78. Naruszewicz, zam. Muły.
79. Nejfeld, zam. Augustów.
80. Nowalski, żona Stefania Nowalska, zam. Rzepiski.
Zmarł w obozie koncentracyjnym.
81. Radzaj, żona Janina Radzaj, zam. Augustów.
82. Skorupski Edward, zam. Augustów.
83. Strękowski Piotr, ur. 1.02.1924 r. w Strzelcowiźnie.
 Gajowy, członek AK, zmarł w 1994 r.
84. Walicki, żona Romualda Walicka, zam. Augustów.
Wojna obronna 1939 r. i obóz koncentracyjny.
85. Waluś
Wojna obronna 1939 r. i obóz niemiecki.
86. Wasilewski Aleksander, żona Wasilewska Anna, zam. Augustów.
Żołnierz AK, obóz koncentracyjny.
87. Zakrzewski Franciszek, zmarł 1.04.1998, zam. Augustów.
88. Zalewski Władysław, s. Władysława, zam. Mikołajówek

Osoby (inne niż wskazane powyżej) wymienione przez Andrzeja Makowskiego w: J. Szlaszyński, A. Makowski,Augustów. Monografia historyczna, jako umieszczone w więzieniach i obozach koncentracyjnych. Informacje uzupełnione na podstawie portalu www.straty.pl.:

89. Białokoz Jolanta
90. Borowski Mieczysław – (Stutthof).
91. Chełmiński Stefan
92. Coghen Jadwiga z d. Krzywicka, ur. 1913 r., c. Pawła, zmarła 1989 r.
Nauczycielka tajnego nauczania. Aresztowana przez Niemców i więziona za tę działalność w Białymstoku. Po uwolnieniu i zakończeniu działań wojennych mieszkała w Augustowie, gdzie była Członkiem Miejskiej Rady Narodowej. 10.11.1956 r. podczas sesji Miejskiej Rady Narodowej skrytykowała zaniedbania w budownictwie mieszkaniowym i niewłaściwy przydział lokali mieszkalnych. W jej opinii najlepsze mieszkania znajdowały się w posiadaniu funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i Urzędu Bezpieczeństwa. J. Coghen pełniła też funkcję przewodniczącej utworzonego pod koniec 1956 r. Klubu Młodej Inteligencji w Augustowie. (biogram autorstwa: Agnieszki Grędzik-Radziak).
93. Choroszewski Antoni, ur. 23.10.1891 r. w Augustowie. Ukończył czteroklasową szkołę miejską w Augustowie, w latach 1910-1914 był biuralistą w Zarządzie Powiatu Augustowskiego. Od 1.09.1915 r. do 1.02.1918 r. na froncie w 7 baonie wojsk kolejowych armii rosyjskiej w stopniu plutonowego. W październiku 1918 r. wstąpił do POW, uczestniczył w gromadzeniu broni i rozpoznawaniu garnizonu niemieckiego w Augustowie. Z jego inicjatywy 1.07.1919 r. został zdobyty kompletnie wyposażony samochód sanitarny. Członek Powiatowego Związku Rezerwistów, sekretarz Powiatowego Koła Związku Inwalidów Wojennych (biogram autorstwa J. Szlaszyńskiego).
Podporucznik, aresztowany 22 marca 1943 r. został zamordowany w Instenburgu.
94. Chiliński Ludwik – zginął w Stutthofie.
95. Dubiel Stefan – zginął w Oświęcimiu.
96. Dyczewski Aleksander, ur. 12.01.1898 r.,
Obóz koncentracyjny Stutthof, nr 33994, od dnia 14.04.1944 r., data śmierci 30.08.1944 r.
W innej relacji: kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej w Szczebrze pow. augustowski. Zmobilizowany jako oficer rezerwy, brał udział w wojnie z Niemcami. Poległ na froncie działań wojennych we wrześniu 1939 r.
97. Eljaszewicz Ignacy – zginął w Gross-Rosen.
98. Falicki Lucjan
99. Filipowicz Stefania
100. Gawłowicz Stanisław – zginął. Nauczyciel Gimnazjum i Liceum w Augustowie.
101. Giedrojć Czesław
102. Grochowski Lucjan
103. Huszcza Jan – zginął w Instenburgu.
104. Jedliński Witold – zginął w Oświęcimiu.
105. Klekotko – zginął w Mauthausen.
106. Klimowicz Aleksander – zginął.
107. Krzywińska Maria
108. Kujawska Romualda
109. Milanowska Wanda, ur. 25.12.1912 r., Biernatki, c. Michała i Aleksandry, nauczycielka, ukończyła Seminarium Nauczycielskie w Augustowie w 1934 r. Pracownica Poczty Polskiej przed wojną w Grodnie. Nauczycielka Publicznej Szkoły Powszechnej w Augustowie. W czerwcu 1944 r. zatrzymana przez SD Białystok-Grodno i przekazana w lipcu 1944 do KL Ravensbrück, nr więźnia 43894. Kategoria więzień polityczny, czerwony trójkąt. Od 21.07.1944 r. była w KL Ravensbrück K-do Leipzig-Schoenefeld, nr więźnia 1550. W dniu 12 02 1945 r. – 09.03 1945 r. przeniesiona do KL Bergen-Belsen. Zaginęła.
Andrzej Makowski podaje, że zginęła wraz z synem w Oświęcimiu.
110. Niedźwiecka – zginęła w Ravensbrück.
111. Niedźwiecki Władysław
112. Padlewska Regina
113. Popowski Mieczysław
114. Ryniewicz Romualda
115. Stankiewicz Adela
116. Węgłowski Władysław
117. Witek Józef – zginął w Stutthofie.
118. Zawistowski Stefan – wiceburmistrz Augustowa, zginął w Gross-Rosen.
119. Zieliński Eugeniusz – zginął w Oświęcimiu.

Osoby wymienione przez Remigiusza Krzywińskiego w spisie: Nauczyciele, którzy zginęli w więzieniach, obozach koncentracyjnych. Informacje uzupełnione na podstawie portalu www.straty.pl.:

120. Czuk Ludwik – nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej w pow. augustowskim. Aresztowany przez policję niemiecką. Zginął zamordowany w więzieniu lub obozie koncentracyjnym.
121. Jagas Lila. Nauczycielka  Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Raczkach. Aresztowana przez policję niemiecką. Zesłana do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, gdzie została zamordowana.
122. Kossakowska Monika. Nauczycielka Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Dębowie w pow. augustowskim. Aresztowana przez policję niemiecką wraz z mężem Franciszkiem wiosną 1943 r. Osadzeni w więzieniu w Augustowie i tam rozstrzelani.
123. Kossakowski Franciszek – jw.
124. Witkowski Izydor. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Gabowych Grądach w pow. augustowskim. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego Gross Rosen lub Dachau, gdzie zginął zamordowany 8.12.1940 r

Osoby wskazane przez Wojciecha Baturę, które były więzione, zginęły w więzieniach i obozach koncentracyjnych bądź były w niewoli niemieckiej i zaginęły. Informacje uzupełnione na podstawie portalu www.straty.pl.:

125. Białokoz Janina z domu Konrad, ur. 7.11.1915 r. Sokółka.
Obóz koncentracyjny Majdanek nr 8101, Ravensbrück -Buchenwald nr 43531 od  25.06.1944 r.  Po wojnie staraniem Szwedzkiego Czerwonego Krzyża trafiła do Szwecji.
126. Dawidiuk Stanisław, ur. 7.08.1894 r., Osowka?
Aresztowany jako zakładnik. Zginął 26.03.1942 r. w obozie koncentracyjnym Majdanek  nr więźnia 19167. Zmarł na zawał serca.
127. Dawidowicz Władysław, ur. 27.07.1899 r., Kolnica, ślusarz.
Obóz koncentracyjny Gross-Rosen, zwolniony w 1945 r.
128. Giedzicz Antoni, ur. 17.06.1863 r. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Chomontowie. W okresie okupacji niemieckiej współpracował z partyzantami. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego gdzie zginął zamordowany 27.11.1943 r.
129. Krasnołucki Stanisław, ur. 7.05.1909 r., Chełmek-Chrzanów, s. Ludwika i Anny, zmarł 25.09.1998 r.
Obóz koncentracyjny Mauthausen od maja 1940 r. do października 1941 r.
130. Majewski Romuald, ur. 11.08.1900 r. , nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Bargłowie. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego Mauthausen-Gusen, gdzie zginął zamordowany 11.04.1941 r.
131. Omilianowicz Piotr. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Grabowie. Zamordowany w nieznanych okolicznościach.
132. Osewski Zdzisław, ur. 15.11.1924 r. w Augustowie, s. Aleksandra i Albiny z d. Halicka, Uczył się w Szkole Podstawowej nr 1 w Augustowie.
Z całą rodziną tj. tata Aleksander, mama Albina, brat Jerzy, siostra Florentyna i Zdzisław wywiezieni zostali do majątku Zaifeld Gutbenau pow. Morungen – od. 1.04.1942 r. Obóz koncentracyjny 1.02.1944 r. – 1.04.1944 r. więzienie 1.07.1944 r. – 1.04.1945 r.
133. Pociejko Jerzy. Nauczyciel Powszechnej Szkoły Publicznej m.in. we wsi Macharce. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego, gdzie został zamordowany.
134. Rost Zofia, ur. 17 lub 27.09.1900 w Szczuczynie,
Obóz koncentracyjny: Auschwitz, Ravensbrück (Nr 71311), Buchenwald. Osadzona 4.09.1944 r. Po wojnie pracowała w Augustowie jako przedszkolanka.
135. ksiądz Roszkowski Konstanty, ur. 21.09.1899 r. w Studzienicznej.
Święcenia kapłańskie otrzymał 6.07.1925 r., profesor Seminarium Duchownego Niższego w Sejnach. Aresztowany 12.11.1939 r. w Filipowie, osadzony w obozie przejściowym Działdowo. Przebywał w obozach koncentracyjnych: Sachsenhausen, Dachau od 14.12.1940 r. Zginął w transporcie (inw. z 14.10.1942 r. – urzędowa data śmierci 20.11.1942 r.).
136. Sułkowski Jan. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Sztabinie. Aresztowany przez policję niemiecką w czasie pacyfikacji wsi Jasionowo. Wywieziony na roboty przymusowe do Rzeszy. Zaginął w nieznanych okolicznościach.
137. Sztukowski Władysław, ur. 18.08.1890 r. w Dulkowszczyźnie, zam. Podżyliny. Zmarł 6.11.1940 r. Nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Olszance. Aresztowany przez policję niemiecką i zesłany do obozu koncentracyjnego Dachau (nr 17459) gdzie zginął.
138. Szwarc Piotr, kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej m.in. w Krasnopolu. Aresztowany przez policję niemiecką 7.04.1940 r. Zesłany do obozu koncentracyjnego, gdzie zginął zamordowany.

Jeśli ktoś z czytelników posiada informacje o osobach, które w czasie II wojny światowej przebywały w obozach koncentracyjnych, bądź posiada dane uzupełniające bądź weryfikujące zamieszczone powyżej biogramy proszę o kontakt: tel. 501 298 534.
Zbigniew Kaszlej

 

10 czerwca 2019 r. 14 Suwalski Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego obchodził Dzień Podoficera.

Budujące jest to, że podoficerowie zdecydowali się spędzić ten dzień na aktywnym poznawaniu historii, chcąc poznać losy ludzi, którzy walczyli na naszej ziemi o wolną Polskę.
Mieliśmy przyjemność przedstawić im dzieje zbrojnego, antykomunistycznego podziemia na Augustowszczyźnie i Suwalszczyźnie w latach 1944-1954.

Rozpoczęliśmy od krótkiego wykładu w II Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie im. Polonii i Polaków na Świecie. Poprzez multimedia zaprezentowaliśmy mapy i przede wszystkim zdjęcia żołnierzy Armii Krajowej, Armii Krajowej Obywateli, Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” oraz ostatnich „Żołnierzy Wyklętych” walczących na naszej ziemi do 1954 r.
Dodajmy, że w szkole, która jest siedzibą Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie i przywykła do prowadzonych z rozmachem, niestereotypowych działań, pojawienie się ponad 30. umundurowanych osób wywołało spore wrażenie. To dobrze, że licealiści mogli zobaczyć zainteresowanie podoficerów z suwalskiego 14 Dywizjonu historię lokalną. My zaś pokazaliśmy losy ludzi, którzy ucząc się lub nauczając w tym budynku szkolnym przed wojną, podjęli po 1939 r. walkę z okupantem sowieckim i niemieckim.

Następnie podoficerowie odwiedzili miejsca pamięci poświęcone żołnierzom AK – AKO – WiN i Ofiarom Obławy Augustowskiej w Augustowie, Studzienicznej, Płaskiej i Mikaszówce. Przewodnikiem był Zbigniew Kaszlej, który opowiedział o wydarzeniach tam rozgrywających się.

Objazd historyczny zakończyli zapalając światła pamięci przy krzyżu, usytuowanym nad jeziorem Brożane. Upamiętnia on dramatyczną walkę stoczoną w czasie Obławy Augustowskiej, w dniu 15 lipca 1945 r., przez oddział Armii Krajowej Obywateli sierż. Władysława Stefanowskiego, ps. „Grom” z przeważającymi wojskami sowieckimi.
Dziękujemy za wspólne przywołanie patriotów, którzy dobrze zasłużyli się Ojczyźnie i życzmy sobie ich naśladowania.
Danuta i Zbigniew Kaszlejowie

O wydarzeniu możesz przeczytać też tutaj:
https://14dappanc.wp.mil.pl/pl/articleswazne-4/2019-06-106-dzien-podoficera/

fot. 14 Suwalski Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej im Marszałka Józefa Piłsudskiego

 

W leśnych ostępach Puszczy Augustowskiej 3 czerwca 2019 r. miała miejsce uroczystość odsłonięcia pomnika leśnika, ppor. Juliana Wierzbickiego, ps. „Roman“ – dowódcy oddziału partyzanckiego Obwodu Suwałki Armii Krajowej. Organizatorami uroczystości byli: Nadleśnictwo Szczebra, Gmina Nowinka i Stowarzyszenie Poszukiwań Miejsc Walk i Martyrologii oraz Mogił Wojennych „Leśni”.

W uroczystości wzięła udział Julia Pawlukiewicz, siostra Juliana Wierzbickiego wraz z rodziną a także Anna Urbanowska ps. ‘Lalka”, żołnierz Armii Krajowej, łączniczka, członek oddziału „Romana”. Na uroczystość przybyły poczty sztandarowe: 14 Suwalskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej im. Józefa Piłsudskiego, 1 Batalionu Zmechanizowanego im. 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich, augustowskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i Szkoły Podstawowej w Nowince im. Powstańców Styczniowych. Żołnierze 1 Batalionu Szwoleżerów Mazowieckich wchodzącego w skład 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej im Zawiszy Czarnego przejęli tradycje 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich Armii Krajowej, pod którego sztandarami walczył oddział Juliana Wierzbickiego. W uroczystościach uczestniczyli: Mieczysław Załuska – ksiądz proboszcz parafii p.w. Józefa Oblubieńca w Szczepkach, Jarosław Gosk – ksiądz proboszcz Parafii pw. Matki Boskiej Anielskiej w Monkiniach, Arkadiusz Pietuszewski – ksiądz proboszcz Parafii p.w. Matki Bożej Szkaplerznej w Studzienicznej. Przybył Jarosław Zieliński – poseł aa Sejm RP, wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Jarosław Szlaszyński – Starosta Augustowski, Dariusz Szkiłądź – Wicestarosta, Lech Łępicki – Burmistrz Lipska, Teresa Strękowska – Wójt gminy Nowinka, Radosław Wawiórko – Wójt gminy Bargłów Kościelny, Jarosław Karp – Wójt gminy Sztabin, Wiesław Gołaszewski — Wójt gminy Płaska. Obecny był gen. bryg. Norbert Iwanowski – dowódca 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej im. Zawiszy Czarnego, wraz z ppłk. Wojciechem Kurzawą  – dowódcą i żołnierzami 1 Batalionu Zmechanizowanego, ppłk Krzysztof Świderski – dowódca 14 Suwalskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej im. Józefa Piłsudskiego, ppłk Jarosław Kowalewski – Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w Suwałkach. Przybyli Komendanci Powiatowi Policji w Augustowie, Suwałkach i Sejnach, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Augustowie, dyrektor Aresztu Śledczego w Suwałkach, przedstawiciele placówek Straży Granicznej w Augustowie, Płaskiej i Lipsku, leśnicy z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku i Nadleśniczowie Nadleśnictw mających swoje siedziby na terenie Puszczy Augustowskiej. Przybyli członkowie augustowskiego koła ŚZŻAK z prezesem Zbigniewem Kaszlejem, obecna była Danuta Kaszlej – Prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie. byli harcerze oraz społeczność szkoły Podstawowej im. Powstańców Styczniowych w Nowince.

Pomnik poświęcony ppor. Julianowi Wierzbickiemu ps. „Roman” powstał dzięki staraniom Stowarzyszenia Poszukiwań Miejsc Walk i Martyrologii oraz Mogił Wojennych „Leśni”. Postawiony został w pobliżu miejsca, gdzie w sierpniu 1944 r. zginął „Roman”. Miejsce, gdzie usadowiony jest pomnik, uzupełnia dziewięciometrowy krzyż oraz tablica informacyjna przybliżająca postać Juliana Wierzbickiego i historię tego miejsca.

Uroczystość rozpoczęło powitanie gości przez Wojciecha Stankiewicza Nadleśniczego Nadleśnictwa Szczebra. Poświęcenia pomnika dokonał proboszcz Parafii Szczepki Mieczysław Załuska w asyście księdza Jarosława Goska i księdza Arkadiusza Pietuszewskiego. Odsłonięcia pomnika dokonali: Jarosław Zieliński, Julia Pawlukiewicz, Anna Urbanowska, gen. bryg. Norbert Iwanowski i Wojciech Stankiewicz.

Postać Juliana Wierzbickiego ps. „Roman” przybliżył zebranym Tomasz Kiełczewski – Prezes Stowarzyszenia Poszukiwań Miejsc Walk i Martyrologii oraz Mogił Wojennych „Leśni” a zarazem Kierownik Muzeum Ziemi Augustowskiej. Następnie przemówienie wygłosił Jarosław Zieliński – poseł na Sejm RP, Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Za udział w uroczystości podziękowała zebranym Wójt gminy Nowinka.

Następnym punktem uroczystości było złożenie wiązanek kwiatów i zapalenie zniczy pod pomnikiem Juliana Wierzbickiego. Uroczystości odsłonięcia pomnika „Romana” zakończyło wspólne pamiątkowe zdjęcie.

Wystrzał armatni rozpoczął bieg „Romana”, w którym udział wzięła społeczność Szkoły Podstawowej im. Powstańców Styczniowych w Nowince. Rozgrywany w różnych kategoriach wiekowych, wytyczony po leśnych puszczańskich ostępach dostarczył wielu emocji. Po dekoracji zwycięzców biegu „Romana” wszyscy uczestnicy otrzymali pamiątkowe dyplomy i „drewniane” medale.
Wspólna grochówka zakończyła tą ważną dla gminy Nowinka i Powiatu Augustowskiego patriotyczną uroczystość.

Zbigniew Kaszlej

O wcześniejszych pracach:
http://akklub.pl/aktualnosci/obozy-partyzanckie-oddzialu-juliana-wierzbickiego-romana/