25 kwietnia 2017 | Zbigniew Kaszlej
70 lat temu ujawnili się żołnierze Suwalsko – Augustowskiego Obwodu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”
 

25 kwietnia 1947 r. Suwałki i Augustów były miejscem pełnego godności, zbiorowego ujawnienia żołnierzy Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN) – tych z oddziałów leśnych oraz z wspierającej partyzantów siatki konspiracyjnej.

W Suwałkach do ujawnienia 25 kwietnia 1947 r., czyli w ostatnim dniu obowiązywania ustawy z 22 lutego 1947 r. o amnestii, przystąpiły patrole żołnierzy WiN operujące na terenach obecnych powiatów suwalskiego i sejneńskiego.

Suwałki – 25 kwietnia 1947 r. Na czele kolumny ujawniających się – Prezes Obwodu Józef Grabowski ps. „Cyklon”
Suwałki 25 kwietnia 1947 r. ujawnienie obwodu WiN na czele Grabowski ps. Cyklon

25 kwietnia 1947 r., jak relacjonował ujawniający się tego dnia Mieczysław Kleszczewski „Wyrwa”, „(…) o godz. 9.00 rano Józef Grabowski „Cyklon” wprowadził oddziały leśne wraz z członkami organizacji WiN-u do miasta, gdzie to na placu Wolności (…), złożywszy broń w kozły, udał się wraz ze wszystkimi do kościoła [pw. św. Aleksandra] na nabożeństwo, po którym to nastąpił przemarsz do sali Reduta, ul. Rynkowa. Tam po kilku przemówieniach ze strony przywódców organizacji WiN-u i naszych delegatów oraz po złożeniu raportów rozpoczęło się ujawnienie”.
Przemarsz ponad stuosobowej kolumny w zwartym szyku ulicami miasta był wielkim wydarzeniem – „(…) tłumy ludzi przyszły, kwiatów całe morze, msza – jednym słowem święto”.

W sali Reduta przemawiał prezes Obwodu Suwalsko-Augustowskiego WiN-u, Józef Grabowski „Cyklon”, który podziękował zebranym żołnierzom konspiracji za służbę. On też jako pierwszy przystąpił do ujawnienia.
Po prezesie obwodu ujawnili się partyzanci z sześciu oddziałów leśnych z terenu Suwalszczyzny wraz ze swymi dowódcami oraz współpracującą siatką terenową. Pierwszym ujawniającym się dowódcą patrolu był Bolesław Rogalewski „Sosenka”, następnie: Józef Myszczyński „Sikora”, Wacław Górski „Oko”, Aleksander Kowalewski „Bęben”, Stanisław Wiszniewski „Zagłoba”, Bolesław Małkiński „Młot”, Józef Miluć „Wróbel” oraz Kazimierz Bartnik „Młotek”.

Suwałki – 25 kwietnia 1947 r. Przed kościołem św. Aleksandra stoją: Aleksander Kowalewski ps. „Bęben”, Bolesław Rogalewski ps. „Sosenka”, Stanisław Wiszniewski ps. „Zagłoba” i Józef Myszczyński ps. „Sikora”

Suwałki, 25 kwietnia 1947r. żołnierze przed kosciołem przed ujawnieniem

A jak wyglądało to w Augustowie?

Żołnierze WiN przybyli do miasta 25 kwietnia 1947 r. w godzinach porannych z Kolnicy, która była miejscem ustalonym na ich zgrupowanie w przeddzień ujawnienia.
O godzinie 9.00 lub 10.00 (są różnice w przekazie źródeł) wzięli udział w mszy świętej w kaplicy przy odbudowywanym kościele pw. Najświętszego Serca Jezusowego.
Po mszy żołnierze przeszli czwórkami z kościoła na rynek miasta, wówczas pod nazwą placu im. Michała Roli-Żymierskiego, gdzie odbyła się uroczysta zbiórka ujawniającego się zgrupowania oraz osób dających wsparcie żołnierzom podziemia operującym na Augustowszczyźnie.
Ustawionymi w dwuszeregu żołnierzami dowodził wiceprezes obwodu – Michał Kaszczyk „Stały”, który złożył meldunek o gotowości oddziałów do ujawnienia przybyłemu specjalnie z komendy Okręgu Białostockiego WiN-u adiutantowi komendanta okręgu – „Burzanowi”. Po przemówieniu tegoż przedstawiciela komendy okręgu do żołnierzy zakończono uroczystą zbiórkę i oddziały w szyku czwórkami, ze śpiewem, przeszły do miejsca ujawnienia. Odbywało się ono w „Domu Turka” – siedzibie PUBP oraz w pomieszczeniach biurowych położonych naprzeciw siedziby PUBP w Augustowie.
Ujawnili się żołnierze zgrupowania, w którego skład wchodziły dwa patrole: Stanisława Siedleckiego „Wiernego”, „Klona” oraz patrol dywersyjny Michała Kaszczyka „Stałego”.
Wg danych Starostwa Powiatowego, w ramach ustawy z dnia 22 lutego 1947 r. o amnestii, w Augustowie ujawniło się 126 osób. Dane dotyczące Suwałk odnotowują 245 ujawnionych w czasie obowiązywania amnestii.

25 kwietnia 1947 r. Augustów. Ujawnienie patroli Stanisława Siedleckiego ps. „Wierny”, „Klon” i Michała Kaszczyka ps. „Stały” w siedzibie PUBP w AugustowieMoment ujawnienia Obwodu WiN w siedzibie PUBP w AugustowieZaświadczenie o ujawnieniu Czesława Korenkiewicza ps. „Piętaszek”

Zaświadczenie o ujawnieniu Czesława Korenkiewicza ps. PiętaszekWięcej informacji o ujawnieniu struktur Suwalsko – Augustowskiego Obwodu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” zawiera żródłowe opracowanie Danuty i Zbigniewa Kaszlejów, opublikowane w Roczniku Augustowsko-Suwalskiego Towarzystwa Naukowego tom 2, Suwałki 2002:Ujawnienie żołnierzy Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, dostępne pod adresem: http://www.astn.pl/r2002/ujawnienie.htm

Danuta i Zbigniew Kaszlejowie

Teksty i obrazy udostępniamy na naszej stronie na licencji Creative Commons. Wykorzystując je należy podać autorów i wskazać żródło pobranych treści (link do zamieszczonego na stronie materiału).

Podobne artykuły
Co dziś wiemy o Obławie Augustowskiej? – roz... O Obławie Augustowskiej głos z Augustowa...  Autorem wywiadu jest Paweł Cichocki, który honorarium za tekst przekazał na działalność Klub Historyczny...
W Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej nowe us... Zamieszczane od 2015 r. na portalach Centralnego Archiwum Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej dokumenty 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego pozwoli...
Premier RP w Augustowie 1.03. 2016 r.: „Praw...  Poniższy link przenosi do nagrania z augustowskich uroczystości: Relacja w Obiektywie TVP 3 Białystok Materiał prasowy Wydziału Promocji UM w A...
Program Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętyc... 1 marca w całej Polsce organizowane są uroczystości mające na celu złożenie hołdu żołnierzom polskiego podziemia antykomunistycznego. Tegoroczne o...
Apel do dziennikarzy: nie zapominajcie o poległych... Byliśmy nad jeziorem Brożane 12 lipca 2015 r. - dokładnie 70 lat po rozegranej tu beznadziejnej walce około 200 żołnierzy Armii Krajowej Obywateli...
Obława Augustowska – widowisko historyczne Grupa Rekonstrukcyjna "Garnizon Suwałki" zaprasza  na widowisko historyczne opowiadające o Obławie Augustowskiej z lipca 1945 r. Czas: 19 lipca 2015 ...

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *