12 października 2019 | Zbigniew Kaszlej
Straty wojenne Augustowa i okolic – niemiecka obława 1.07.1944 r. w Rutkach Starych i Rutkach Nowych
 

W świadomości historycznej Augustowa i powiatu nie funkcjonuje przeprowadzona przez Niemców 1 lipca 1944 r. „obława” we wsi Rutki Stare i Rutki Nowe. Aresztowano wtedy mężczyzn, a także starszych chłopców. Po przesłuchaniach, które miały miejsce w Johannesburgu (Pisz) niektórzy wrócili. Zatrzymanych wywieziono do obozów koncentracyjnych, bądź na roboty przymusowe, skąd wrócili nieliczni.

Wg Małgorzaty Bielang, byłej dyrektorki Szkoły Podstawowej w Rutkach, która fakt takiej obławy odkryła i opisała, najprawdopodobniej przeprowadzona ona została w odwecie za działalność zbrojnego podziemia.

Wg Czesława Głębockiego, jednego z zatrzymanych, przyczyną obławy na Rutki i w tym samym dniu na inne okoliczne wsie, np. Kukowo, Reszki, było przybycie do niemieckiego majątku  w Reszkach grupy „prawdziwych partyzantów”, którzy zabrali niemieckiemu gospodarzowi świnie i inne rzeczy.

Lista mieszkańców Rutek zamordowanych, a także aresztowanych 1 lipca 1944 r., bądź represjonowanych w związku z tą obławą, sporządzona na podstawie pracy Małgorzaty Bielang: Wsie Rutki Stare i Rutki Nowe do 1999 roku, Olecko, czerwiec 2006 rok, uzupełniona przez Zbigniewa Kaszleja i zaktualizowana wg informacji zamieszczonych na portalu www.straty.pl:

  1. Bagiński Jan, ur. 8.09.1909 r.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 15.07.1944 r. nr 44645, najprawdopodobniej zginął w obozie.
  2. Chmielewski Stanisław, ur. 13.10.1900 r., Rutki Nowe, s. Michaela.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 15.07.1944 r., nr 44655, pobyt w szpitalu 10.10.1944 r.
  3. Danowski Jan, zam. Rutki Stare, zginął w egzekucji. Żandarmi rozstrzelali Danowskiego 26.07.1944 r. w Rutkach Nowych? Zwłoki pochowano na cmentarzu w Biernatkach? Wg Małgorzaty Bielang zginął w czasie ucieczki.
  4. Duba Adolf, ur. 18.05.1905 r. Rutki Nowe, s. Antoniego.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 15.07.1944 r., nr. 44665, gdzie zmarł.
  5. Duba Antoni, ur. 26.05.1903 r., Rutki Nowe. Aresztowany 1.07.1944 r. w Rutkach, obóz koncentracyjny: Stutthof Allenstein od 15.07.1944 r., nr 44636, Natzweiler od 29.09.1944 r., nr 41236, zamordowany 15.10.1944 r. Osoba Antoniego Duby nie jest cytowana w pracy M. Bielang. Na starym cmentarzu w Bargłowie Kościelnym znajduje się grób Antoniego Duby z informacją o pobycie w obozie koncentracyjnym. Dane dot. Antoniego Duby uzupełnione zostały na podstawie portalu www.straty.pl.
  6. Duba Edward, ur. 10.07.1927 r., Rutki Nowe, s. Teofila.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 15.07.1944 r. nr 44664, zginął 12.01.1945 r.
  7. Duba Stanisław, ur. 1.01.1925 r., Rutki Nowe.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 15.07.1944 r., od 29.11.1944 r. Buchenwald, nr 66102.
  8. Ejzel Franciszek, ur. 10.01.1895 r., Rutki Nowe.
    Aresztowany 1.07.1944 r., od 15.07.1944 r. w obozie koncentracyjnym Stutthof, nr 44657, a od 29.09.1944 r. w obozie Natzweiler. Najprawdopodobniej zginął w obozie.
  9. Głębocki Czesław, ur. 26.02.1920 r., s. Franciszka i Marianny.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof w latach 1944 – 1945.
  10. Kruszko Zygmunt, ur. 11.11.1926 r., Rutki Stare.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 15.07.1944 r., nr 44650, Natzweiler od 29.09.1944 r., nr 41523, zginął 9.02.1945 r.
  11. Kuźma Szczepan, ur. 30.12.1923 r.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof.
  12. Naumowicz Antoni, ur. 12.04.1915 r., Rutki Nowe, s. Zygmunta i Stanisławy, zmarł 9.04.2007 r.
    Aresztowany 1.07.1944 r. Obóz koncentracyjny Stutthof w latach 1944-45
  13. Prawdzik Leon, ur. 10.02.1919 r., Rutki Nowe, stolarz.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Dachau, nr 120984, zginął 22.02.1945 r.
  14. Rybicki Jan, ur. 15.10.1925 r., Rutki Nowe.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny Stutthof od 15.07.1944 r. nr 44646.
  15. Rybicki Stanisław, ur. 24.11.1917 r., Rutki Nowe, s. Jana i Marianny.
    Aresztowany 1.07.1944 r., obóz koncentracyjny od 1.08.1944 r., zwolniony 1.03.1945 r.
  16. Szejda Edward, ur. 28.01.1928 r., Rutki Nowe, s. Stanisława i Władysławy, zmarł 1.12.2008 r.
    Aresztowany 1.07.1944 r. zabrany wraz z ojcem na przesłuchanie do Johannesburga (Pisza), skąd wrócił po kilku dniach do domu.
    Wg www.straty.pl robotnik przymusowy Friedland (Bartenstein) w okresie sierpień 1944 r. – kwiecień 1945 r.
    Wg M. Bielang wzięty przez Niemców do kopania okopów, w ten sposób dotarł aż pod Gdańsk. Został ranny w głowę, przewieziony w okolice Stutthofu, a z końcem kwietnia na Hel. Do domu powrócił pod koniec maja 1945 r.
  17. Szejda Franciszek, ur. 4.10.1925 r. Rutki Nowe, s. Stanisława i Władysławy, zmarł 23.11.1999 r.
    Robotnik przymusowy, zatrudniony w Prawdziskach (sierpień 1944 – marzec 1945 r.).
    Wg M. Bielang wzięty przez Niemców do kopania okopów, w ten sposób dotarł aż pod Gdańsk. Został ranny w plecy, przewieziony w okolice Stutthofu, a z końcem kwietnia na Hel. Do domu powrócił pod koniec maja 1945 r.
  18. Szejda Stanisław, ojciec Edwarda i Franciszka. Aresztowany 1.07.1944 r., najprawdopodobniej zwolniony, gdyż jak linia frontu przesunęła się do Rutek, wzięty przez Niemców do kopania okopów. Wtedy na prośbę ciężarnej żony zwolniony.
  19. Wysocki Stanisław Witold, ur. 18.05.1925 r., Rutki Nowe, s. Bronisława i Marianny, zmarł 8.03.2000 r.
    Sołtys wsi Rutki Nowe, aresztowany 1.07.1944 r., do 1.04.1945 r. przebywał w obozie koncentracyjnym Stutthof. 

Inne osoby represjonowane w czasie obławy:

  1. Jan Turowski z Rutek Nowych został podczas obławy postrzelony w nogę, którą później amputowano.
  2. Wśród aresztowanych wymienia się Jana Kruszko, który nie wiadomo, czy był na robotach przymusowych, czy był w obozie koncentracyjnym.
  3. Portal www.straty.pl wymienia Bagińskiego Edwarda, ur. 3.02.1943 r., Rutki Nowe, s. Jana i Marianny podając, że jest to dziecko deportowane od stycznia 1945 r.

Zwracam się tutaj z apelem do rodzin osoby zamordowanej, bądź aresztowanych 1.07.1944 r. w Rutkach Starych i Nowych, a także osób posiadających dane uzupełniające bądź weryfikujące zamieszczone powyżej biogramy o kontakt.

Zbigniew Kaszlej
tel. 501 298 534 

Wpis dodano w kategoriach: Aktualności

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *