Nagrobek wykonany z lastrico, oprócz Stanisława i Józefa w grobie pochowana jest ich matka Weronika. Dwie czarne, szklane tablice z napisami o treści:
Ś.P.
WERONIKA
MAKSIMOWSKA
ŻYŁA LAT 84
ZM 6 III 1961
Ś.P.
MAKSIMOWSCY
STANISŁAW
I
JÓZEF
ZGINĘLI TRAG.
24 X 1945
Stanisław i Józef Maksimowscy zostali zamordowani w październiku 1945 r. przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Augustowie. Okoliczności śmierci braci Maksimowskich nie zostały wyjaśnione do dziś, mimo że prowadzono postępowania wyjaśniające w 1946 (na skutek interpelacji działaczy PSL), w 1956 i w 1957 r. a także w ramach śledztwa OKBZPNP w Białymstoku – S 93/01/Zk. Stanisław i Józef Maksimowscy byli braćmi Lucjana Maksimowskiego ps. „Korzeń”, żołnierza niepodległościowego podziemia, który jesienią 1945 r. swoją działalnością skutecznie absorbował siły augustowskiego PUBP.
W „Słowniku biograficznym konspiracji niepodległościowej na Augustowszczyźnie i Suwalszczyźnie 1944-1956”, Kraków 2020, s. 60-61., który wydaliśmy wraz z Bartłomiejem Rychlewskim, w kalendarium znajduje się opis operacji, podczas której zamordowani zostali bracia Maksimowscy:
„24.10.1945
GÓRY, KOMASZÓWKA GM. KOLNICA POW. AUGUSTÓW
Grupa operacyjna MO-PUBP Augustów pod dowództwem ogólnym p.o. zastępcy szefa PUBP w Augustowie chor. Ryszarda Cabana udała się na teren gm. Kolnica w celu zatrzymania żołnierzy i współpracowników patrolu Lucjana Maksimowskiego ps. „Korzeń”. We wsi Komaszówka grupa operacyjna dowodzona przez ref. Dowgiełło ok. godziny 22:00 wtargnęła do gospodarstwa Józefa i Stanisława Maksimowskich. Stanisław Maksimowski ps. „Orzeł” został zatrzymany przez funkcjonariuszy PUBP w Augustowie Jana Szostaka, Edwarda Wasilewskiego i Jermakowa, którzy po podpaleniu zabudowań gospodarczych i zrabowaniu wieprza wyprowadzili go ok. 300 metrów od gospodarstwa i tam zamordowali. Mniej więcej w tym samym czasie we wsi Góry grupa operacyjna dowodzona przez Piotra Szostaka dokonała rewizji w mieszkaniu Stanisława i Pauliny Wieczorków. Zatrzymano Stanisława Wieczorka i jego syna Zygmunta ps. „Sosna”, gospodarstwo obrabowano. W mieszkaniu Wieczorków przebywał także ich zięć Józef Maksimowski ps. „Kanarek”, który tego wieczoru pomagał im w pracach gospodarskich. Został przez Piotra Szostaka wyprowadzony w pole i zamordowany. Trzecia grupa dowodzona przez p. komendanta posterunku MO w Kolnicy Dmochowskiego zatrzymała Wincentego Purwina i jego syna Edwarda ps. „Węgorz”. Skonfiskowano 2 pm, 3 granaty i 700 szt. amunicji”.
Na podstawie akt znajdujących się w archiwum białostockiego Oddziału IPN (m.in. Akta śledztwa OKBZPNP w Białymstoku – S 93/01/Zk), wraz z Bartłomiejem Rychlewskim opracowaliśmy biogramy Stanisława i Józefa Maksimowskich i umieściliśmy w naszym „Słowniku biograficznym konspiracji niepodległościowej na Augustowszczyźnie i Suwalszczyźnie 1944-1956”, Kraków 2020, s. 468-469.
Oto biogramy naszego autorstwa:
Maksimowski Józef, ps. „Kanarek”, s. Aleksandra i Weroniki z d. Trocka, ur. p. 1910 r., mieszkaniec wsi Komaszówka, gm. Kolnica, pow. Augustów. Rolnik, żonaty z Rozalią z d. Wieczorek (ślub 18.01.1938 r.), ojciec jednego dziecka. Żołnierz AK i AKO, brat Lucjana Maksimowskiego ps. „Korzeń”. Zabity 24.10.1945 r. we wsi Góry, gm. Kolnica, pow. Augustów. Według wersji przedstawionej przez dowódcę grupy operacyjnej PUBP Augustów zatrzymany „Kanarek” miał wskazać miejsce ukrycia broni, lecz zamiast tego zaczął uciekać i poległ od kul konwojujących go milicjantów. Według ustaleń śledztwa, prowadzonego przez IPN, Józef Maksimowski został zabrany przez funkcjonariusza PUBP w Augustowie Piotra Szostaka z mieszkania teściów Wieczorków, następnie zabity dwoma strzałami w głowę na polu należącym w późniejszym czasie do PGR Kolnica.
Maksimowski Stanisław, ps. „Orzeł”, plut., s. Aleksandra i Weroniki z d. Trocka, ur. 1.04.1902 r., mieszkaniec wsi Komaszówka, gm. Kolnica, pow. Augustów. Rolnik, żonaty ze Stanisławą z d. Szczytko (ślub 27.09.1932 r.), po jej śmierci ślub ze Stanisławą Wieczorek (ślub 3.07.1934 r.), ojciec czworga dzieci. Dowódca plutonu AK. W jego zabudowaniach mieścił się punkt kontaktowy i magazyn broni. Zatrzymany przez Niemców i wysłany do obozu koncentracyjnego, z którego do domu powrócił we wrześniu 1945 r. Zamordowany 24.10.1945 r. przez funkcjonariuszy grupy operacyjnej PUBP w Augustowie pod dowództwem ref. Dowgiałło. Według ustaleń śledztwa prowadzonego w 1957 r. a następnie przez IPN Stanisław Maksimowski został zatrzymany przez funkcjonariuszy PUBP w Augustowie Jana Szostaka, Edwarda Wasilewskiego i Jermakowa, którzy po podpaleniu zabudowań gospodarczych i zrabowaniu wieprza wyprowadzili go ok. 300 metrów od gospodarstwa, tam zamordowali.
Tyle wiadomości o morderstwie Stanisława i Józefa Maksimowskich, jeżeli ktoś z czytelników posiada informacje dotyczące tej sprawy proszę o kontakt: Zbigniew Kaszlej, tel. 728550940
Zbigniew Kaszlej